Το τροπάριο της Κασσιανής

Posted on Updated on

Και λες σήμερα, Μεγάλη Τρίτη για την Ορθόδοξη Χριστιανική Εκκλησία, να γράψεις γιατί άλλο, για την Κασσιανή.
Για την εν πολλαίς αμαρτίαις περιπεσούσα…
Και ψάχνεις να βρεις, να θυμηθείς, το κείμενο, ένα από τα πιο όμορφα ποιήματα που έχουν γραφτεί, και το ανακαλύπτεις.
Δεν μπορείς όμως να μη βάλεις το μυαλό σου να «εργαστεί»·
Γιατί άραγε έγραψε η Κασσιανή αυτό το ποίημα; Για τις δικές της αμαρτίες; Μα πότε τις πρόλαβε, ώστε να αναφωνεί πολλά και θολά τα κρίματά μου.
Τι είδους ενοχές να κουβαλούσε και ποιος της τις φόρτωσε;
Εξαιρετικής ευφυΐας ήταν -το μαρτυρά και εκείνο το «εκ γυναικός τα κρείττω»,- γιατί να μην είχε άλλο στο μυαλό της;

Για προσπάθησε να τη φανταστείς.
Μια νέα γυναίκα, πιθανόν και όχι τόσο νέα στην εμφάνιση, ακόμα όμως με την ακτινοβολία της ομορφιάς της νιότης της, ντυμένη με το σχήμα της μοναχής με κεφαλόδεμα μπορεί και με λυμένα τα μαλλιά…

Με ένα λυχνάρι να τρεμοσβήνει στο πλάι της, με τα δάκρυα να κυλάνε στα μάτια, τα χαρτιά να είναι απλωμένα μπροστά της το φτερό της χήνας να βυθίζεται στο μελάνι, και μόνος ο ήχος της γραφίδας πάνω στην επιφάνεια της σελίδας, να συνοδεύει τη βαριά ανάσα και τους κοφτούς λυγμούς.

Αλλά κι αν όλα δεν ήταν έτσι;
Αν η μοναχή ήταν καθισμένη κάτω από μια πυκνόφυλλη κληματαριά, μια ηλιόλουστη ημέρα, και το μυαλό της ταξίδευε όχι στα δικά της ανύπαρκτα κρίματα, αλλά στην ιστορία του θρησκευόμενου ανθρώπου; Ή ούτε καν ειδικά στους θρησκευόμενους, αλλά στις αγωνίες όλων των ανθρώπων που μέχρι τότε είχε γνωρίσει;

Θέμα που έπιασες κι εσύ! Γιατί δεν διαβάζεις απλώς το ποίημα της; Τι θέλεις και ψάχνεις;
Όρίστε νάτο όπως φαίνεται να το έγραψε εκείνη και στη συνέχεια όπως το απέδωσε ο σύγχρονος ποιητής.

Κύριε, ἡ ἐν πολλαῖς ἁμαρτίαις περιπεσοῦσα γυνή,
τὴν σὴν αἰσθομένη θεότητα, μυροφόρου ἀναλαβοῦσα τάξιν,
ὀδυρομένη, μύρα σοι, πρὸ τοῦ ἐνταφιασμοῦ κομίζει.
Οἴμοι! λέγουσα, ὅτι νύξ μοι ὑπάρχει, οἶστρος ἀκολασίας,
ζοφώδης τε καὶ ἀσέληνος ἔρως τῆς ἁμαρτίας.
Δέξαι μου τὰς πηγὰς τῶν δακρύων,
ὁ νεφέλαις διεξάγων τῆς θαλάσσης τὸ ὕδωρ·
κάμφθητί μοι πρὸς τοὺς στεναγμοὺς τῆς καρδίας,
ὁ κλίνας τοὺς οὐρανοὺς τῇ ἀφάτῳ σου κενώσει.
Καταφιλήσω τοὺς ἀχράντους σου πόδας,
ἀποσμήξω τούτους δὲ πάλιν τοῖς τῆς κεφαλῆς μου βοστρύχοις·
ὧν ἐν τῷ παραδείσῳ Εὔα τὸ δειλινόν,
κρότον τοῖς ὠσὶν ἠχηθεῖσα, τῷ φόβῳ ἐκρύβη.
Ἁμαρτιῶν μου τὰ πλήθη καὶ κριμάτων σου ἀβύσσους
τίς ἐξιχνιάσει, ψυχοσῶστα Σωτήρ μου;
Μή με τὴν σὴν δούλην παρίδῃς, ὁ ἀμέτρητον ἔχων τὸ ἔλεος.

Και η απόδοσή του από τον Κωστή Παλαμά

Κύριε, γυναίκα ἁμαρτωλή, πολλά,
πολλά, θολά, βαριὰ τὰ κρίματά μου.

Μά, ὦ Κύριε, πῶς ἡ θεότης Σου μιλᾶ
μέσ᾿ στὴν καρδιά μου!

Κύριε, προτοῦ Σὲ κρύψ᾿ ἡ ἐντάφια γῆ
ἀπὸ τὴ δροσαυγὴ λουλούδια πῆρα
κι ἀπ᾿ τῆς λατρείας τὴν τρίσβαθη πηγὴ
Σοῦ φέρνω μύρα.

Οἶστρος μὲ σέρνει ἀκολασίας… Νυχτιά,
σκοτάδι ἀφέγγαρο, ἄναστρο μὲ ζώνει,
τὸ σκοτάδι τῆς ἁμαρτίας φωτιὰ
μὲ καίει, μὲ λιώνει.

Ἐσὺ ποὺ ἀπὸ τὰ πέλαα τὰ νερὰ
τὰ ὑψώνεις νέφη, πάρε τα, Ἔρωτά μου,
κυλᾶνε, εἶναι ποτάμια φλογερὰ
τὰ δάκρυά μου.

Γύρε σ᾿ ἐμέ. Ἡ ψυχὴ πῶς πονεῖ!
Δέξου με Ἐσὺ ποὺ δέχτηκες καὶ γείραν
ἄφραστα ὡς ἐδῶ κάτου οἱ οὐρανοί.
καὶ σάρκα ἐπῆραν.

Στ᾿ ἄχραντά Σου τὰ πόδια, βασιλιᾶ
μου Ἐσὺ θὰ πέσω καὶ θὰ στὰ φιλήσω,
καὶ μὲ τῆς κεφαλῆς μου τὰ μαλλιὰ
θὰ στὰ σφουγγίσω.

Τ᾿ ἄκουσεν ἡ Εὔα μέσ᾿ στὸ ἀποσπερνὸ
τῆς παράδεισος φῶς ν᾿ ἀντιχτυπᾶνε,
κι ἀλαφιασμένη κρύφτηκε… Πονῶ,
σῶσε, ἔλεος κάνε.

Ψυχοσῶστ᾿, οἱ ἁμαρτίες μου λαός,
Τὰ ἀξεδιάλυτα ποιὸς θὰ ξεδιαλύσῃ;

Ἀμέτρητό Σου τὸ ἔλεος, ὁ Θεός!

Πάλη εσωτερική, πάλη εξωτερική. Αγώνας και αγωνίες.
Τα αξεδιάλυτα ποιος θα ξεδιαλύσει; Τίς εξιχνιάσει;
Ἄβυσσος η κρίση…

Και, τώρα, εσύ γιατί το έγραψες όλο αυτό;
Μάλλον για να υπάρχει κάπου εδώ.
Τουλάχιστον ως ποίημα. Ναι ως ποίημα.
Πριν από λίγο άκουσες για πρώτη φορά(!) να το ψέλνουν στην Εκκλησία. Ίσως να το είχες ακούσει και άλλοτε, αλλά σήμερα κάθισες συνειδητά να το προσέξεις.
Και πρόσεχες ταυτόχρονα και τα πρόσωπα των εκκλησιαζομένων, καθώς ο φακός της τηλεόρασης, συνελάμβανε μορφές μορφασμούς και αντιδράσεις.
Ίσως ήταν οι στιγμές που σκέφτηκες ότι και να το είχες ακούσει το τροπάριο άλλη φορά, μάλλον δεν σου θύμιζε τίποτα· άσε που είναι πολύ πιθανόν και το δικό σου βλέμμα να είχε αρκετή από την αδιαφορία που έβλεπες στα μάτια των εκκλησιαζομένων.
Αφού κατά πάσα πιθανότητα το τροπάριο δεν τους έλεγε σχεδόν τίποτα!
Ούτε κι εσένα θα έλεγε, αν δεν είχες τη δυνατότητα να το διαβάζεις στην ταμπλέτα.
Και πρέπει να ομολογήσεις. Αυτό που διάβαζες, ήταν πιο όμορφο από αυτό που άκουγες· παρά τις ικανότητες του δεξιού ψάλτη.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s