τα χαμένα καλάθια

Posted on Updated on

Ηλικιωμένος -για τα δεδομένα της φυλής του- μελαψός, με γκρίζα σχεδόν άσπρα μαλλιά καλυμμένα με μια τραγιάσκα, φάνηκε κάποια στιγμή από την κάτω γωνία. Τον είχε αναγγείλει η φωνή του, που διαλαλούσε καλάθια, κοφινάκια, πάρτε κυράδες, όλα χεροποίητα.
Μπροστά αυτός, έχοντας περασμένα στα χέρια τα προϊόντα του και ξοπίσω του ο γιος, μπορεί και εγγονός, με δυο μεγάλα κοφίνια το ένα μέσα στο άλλο και τα δυο πάνω στο κεφάλι του περασμένα σαν ένα τεράστιο κράνος…

Ελάτε κυρίες, φώναζε κάθε τρία βήματα πάρτε καλάθια, καλαθάκια, κοφινάκια· όλα χεροποίητα και η φωνή του, στεντόρεια, ταξίδευε προς κάθε γωνιά της γειτονιάς.

Έμεινες να τον ακούς και να τον παρατηρείς.
Και να σκέφτεσαι:
Πόσα χρόνια είχες να δεις να πουλάνε έτσι πράγματα στο δρόμο…
Ντρέπεσαι να το πεις, αλλά μια από τις σκέψεις που έκανες ήταν μέχρι κυνισμού ρεαλιστική: άραγε αυτός αποδίδει φιπια; Εντάξει για γέλια είναι η σκέψη, αλλά σ΄ένα blog, τα γράφεις όλα. Πόσο μάλλον όταν το blog έχει τον τίτλο που έχει.
Και γιατί δεν φωτογράφιζες τη σκηνή;
Έλα μου ντε…
Ίσως γιατί οι σκέψεις πρόλαβαν και ακινητοποίησαν το χέρι!

Όμως, δεν μπορείς να μη πεις και το άλλο που σκέφτηκες.
Αυτό που σε έβγαλε από τις αναμνήσεις και σε έστειλε να δεις το μέλλον!
Ναι, αυτό το χΕροποίητο, το άκουσες καλά. Είσαι σίγουρος ότι δεν έλεγε χΕΙροποίητο, αλλά χΕροποίητο· με Ε, στη θέση του ΕΙ.
Και σ’ αυτό κόλλησες πιο πολύ κι’ από τον φι-πι-α
Και εκεί άρχισε το μυαλό σου να τρέχει.
Εντάξει, εδώ το έβαλες να «βοσκάει» στα χωράφια της οικονομίας και των εμμέσως φόρων, τα γλωσσικά ολισθήματα θα άφηνες απείραχτα;

Και φυσικά, ο λόγος που το σκέφτηκες δεν ήταν για να καυτηριάσεις τη γλωσσική ανεπάρκεια του «γύφτου»! Αυτό θα ήταν όντως μεγάλη ανοησία από μέρους σου. Είναι αμφίβολο αν ποτέ ο άνθρωπος έχει σκεφτεί την έννοια σχολείο. Και τι να το κάνει άλλωστε; Αυτός και οι άλλοι της φυλής του, έχουν μάθει να είναι ευτυχισμένοι με αυτά που έχουν.
Ή, εσένα τουλάχιστον, έτσι σου φαίνεται…
Οι λόγοι που πήγε προς τα εκεί η προσοχή σου, ήταν πρώτον για να αιτιολογήσεις και να δικαιολογήσεις αυτό που ακούγες, και δεύτερον για να στείλεις την εικόνα στο μέλλον.
Ναι, να την προβάλλεις στο μέλλον.
Γιατί αυτό είναι το πιο σημαντικό! Το μέλλον. Το μέλλον όχι μόνον του συγκεκριμένου ανθρώπου, αλλά μιας ολόκληρης κοινωνίας·και των μηχανισμών επικοινωνίας που διαμορφώνονται· ερήμην της και εξαιτίας της συνάμμα.

Δηλαδή, γιατί όχι, σκέφτηκες. Γιατί αυτός ο άνθρωπος να μη λέει χΕροποίητο και θα έπρεπε να λέει χΕΙροποίητο! Από πού να γνωρίζει ότι το χέρι λέγεται, λεγόταν μάλλον, χειρ· η χείρ της χειρός; Πώς να ξέρει ότι το χειροποίητο είναι το κατασκευασμένο δια της χειρός; Αφού φτιάχνει ό,τι φτιάχνει με το χΈρι του -και όχι με τηΝ χΕΊρα του-, γιατί να μη σκεφτεί ότι αυτό που πουλάει είναι χΕροποίητο;

Δεν τα παρακολουθείς πλέον τόσο στενά τα εκπαιδευτικά πράγματα, αλλά είσαι σχεδόν σίγουρος ότι ο νέος άνθρωπος -όχι μόνον ο ρομά, πρώην γύφτος, αλλά και κάθε άλλος νεοέλληνας- δεν γνωρίζει την ύπαρξη της χειρός. Την ύπαρξη του χεριού γνωρίζει. Αυτό μαθαίνει στο σχολείο να αναγνωρίζει ως όνομα ουσιαστικό, γένους ουδέτερου και λοιπά και λοιπά.
Το χέρι.
Η χείρ, δεν του λέει μάλλον τίποτα· στην δε αιτιατική πολύ εύκολα συγχέει τη χείρα με τη χήρα!
Και, – προχωρώντας καθώς συχνά το συνηθίζεις τη σκέψη σου-, αντί να παρατηρείς και να αναλύεις τις εκφράσεις που ακούς από τον πλανόδιο πωλητή, ίσως είναι καλύτερα να ετοιμαστείς να αποδεχτείς αυτόν το τύπο, τον λεκτικό τύπο, ως κυρίαρχο. Τη λέξη χΕροποίητο δηλαδή, να αντικαθιστά τη λέξη χΕΙροποίητο· και επίσημα.
Πόσες άλλες, άλλωστε, λέξεις και εκφράσεις δεν έχεις δει να γίνονται επίσημα σωστές ενώ μερικά χρόνια πριν οι γραμματιζούμενοι τις απέρριπταν μετά βδελυγμίας ή τις χρησιμοποιούσαν με σκωπτική διάθεση;
Το ανθρΏποι, κοντεύει να γίνει λόγια έκφραση, οι χιλιάδες άνθρωποι (αντί χιλιάδες ανθρώπων) είναι πλέον καθιερωμένο. Το «αφορώ τον…» και όχι «αφορώ στον…» όχι μόνον καθιερώθηκε, αλλά αυτό το στον, (η παλιά δοτική δηλαδή) καταγράφεται και ως λάθος.
Εδώ διάβαζες ότι το χρωστάει της Μιχαλούς, που εσύ το ήξερες ως έκφραση ισοδύναμη του «δεν είναι καλά στα μυαλό του, είναι παλαβός», μπορεί να χρησιμοποιείται και δεν είναι λάθος ως έκφραση για να περιγράψει τον προς πολλούς έχοντα οικονομικά χρέη!

Ο γύφτος και ο μικρός ακόλουθός του απομακρύνθηκαν. Εσύ έμεινες στη γωνιά σου ακίνητος. Έμεινες να τους παρατηρείς, -έτσι κι αλλιώς το λεωφορείο που περίμενες αργούσε και θα αργούσε για πολύ τελικά- και να σκέφτεσαι πως πραγματικά δεν χρειάζεται να ανησυχείς -ούτε και να χαίρεσαι- για την πορεία της γλώσσας.
Λίγο αν καθίσεις να αναλογιστείς θα διαπιστώσεις πόσα πολλά ορθογραφικά και συντακτικά «σφάλματα», -αυτά που οι δάσκαλοι στις σχολικές αίθουσες χαρακτήριζαν ως σφάλματα και σε τιμωρούσαν για να μη τα κάνεις- πόσα πολλά τέτοια ατοπήματα, έγιναν οι κυριαρχούσες εκφράσεις ή γραφές και πήραν, καθώς ο χρόνος κύλησε, την εκδίκησή τους· την εκδίκησή τους στο όνομα των παιδιών για τις τιμωρίες που είχαν υποστεί, προκειμένου να μάθουν το «ορθόν».
Ναι, φυσικά, η γλώσσα είναι δυναμική. Η έλλειψη ή η κατάργηση των ισχυόντων κανόνων, αυξάνει τη δυναμική της. Και δεν ξέρει κανείς προς τα πού μπορεί να πάει. Πολύ περισσότερο δεν μπορεί να αξιολογήσει αν το επερχόμενο είναι καλύτερο ή χειρότερο.
Σίγουρα είναι άλλο.

Ίσως, αν θέλεις να γκρινιάξεις και λίγο -για να μη χάνεις και το στυλ που έχεις τάξει στον εαυτό σου να υπηρετεί- ίσως θα έπρεπε να βάλεις στο τραπέζι της συζήτησης και την ανομία.

Ξέρεις· εκείνη την κατάσταση στην οποία δεν υπάρχουν νόμοι, ή οι υπάρχοντες νόμοι αμφισβητούνται.

Να βάλεις και την ανομία, σκεπτόμενος ότι όλη αυτή η ταχεία -έτσι σου φαίνεται, γρήγορη, εξαιρετικά γρήγορη· ή δεν είναι, και εσύ τη βλέπεις έτσι επειδή δεν θέλεις να δεχτείς ότι πέρασαν τα χρόνια και μεγάλωσες πολύ;- απαξιώση των γλωσσικών κανόνων, βρίσκεται σε μια κατάσταση αλληλεπίδρασης με τις συνεχείς αμφισβητήσεις ΟΛΩΝ των κοινωνικών κανόνων, -και των τυπικών· αυτών που συνιστούν το Δίκαιο- με τελικό αποτέλεσμα τις συνεχείς διαρρήξεις του κοινωνικού ιστού!

Μπορεί σε όλα ετούτα να έχεις λάθος!
Να μη συμβαίνουν αυτές οι αλλαγές· γλωσσικές και κοινωνικές.
Μπορεί.
Αλλά αν συμβαίνουν, τότε, αντί να στέκεσαι επικριτικός απέναντι στις ανατροπές,ίσως θα πρέπει να αφήσεις τον εαυτό σου πιο χαλαρό και να του επιτρέψεις να νιώσει και χαρούμενος, γιατί βρίσκεται μέσα στη δίνη αυτών των συνεχών αλλαγών.
Μήπως είσαι υπερβολικός;
Μήπως, σε όλες τις στιγμές της Ιστορίες, αυτά πάντα ήταν έτσι, και απλώς οι άνθρωποι χωρίζονταν σε μοντέρνους-νεοτεριστές- και συντηρητικούς, δηλαδή σε εκείνους που αποδέχονταν τις αλλαγές που έφερνε το κύμα και στους άλλους, που πάλευαν να μείνουν αγκυρωμένοι στο λιμάνι των όσων είχαν μάθει, από φόβο ότι δεν θα καταφέρουν να ανταπεξέλθουν στις νέες συνθήκες;
Μήπως;

Άσχετο, αλλά τώρα που τα γράφεις αυτά που γράφεις, σκέφτεσαι ότι δεν ξέρεις αν είναι σωστό που χρησιμοποιείς τη λέξη γύφτος.
Παρόλα αυτά, συνεχίζεις να τη χρησιμοποιείς και μάλιστα την έβγαλες και από τα εισαγωγικά μέσα στα οποία τη φυλάκισες στην αρχή.
Αλλά, -συνεχίζεις να σκέφτεσαι- γιατί όχι; Μήπως ως γύφτους δεν τους έμαθες; Γιατί δηλαδή να είναι βρισιά αυτή η λέξη και να μην είναι βρισιά η λέξη ρομ ή ρομά που τείνει να καθιερωθεί;

Advertisements

2 thoughts on “τα χαμένα καλάθια

    silia said:
    Απρίλιος 15, 2014 στο 12:33 πμ

    Εδώ στην Δυτική Θράκη (και όχι μόνο… πιστεύω), τους λέμε και «κατσίβελους».
    Η λέξη «κατσίβελος» χρησιμοποιείται περισσότερο για τον πονηρό γύφτο, που ζητιανεύει και έχει φτάσει να λέμε «κατσίβελο» τον πονηρό τσιγκούνη…Είναι έκφραση… ευτέλειας, πχ «Πάμε να φύγουμε. Εδώ είναι σκέτο κατσιβελαριό».
    ——————————-
    Μου άρεσε πολύ που άρχισες να ξαναγράφεις εδώ 🙂

    Sotiris Kanellopoulos responded:
    Απρίλιος 15, 2014 στο 12:40 πμ

    Καλησπέρα @Silia.
    Ναι, και σε άλλα μέρη της χώρας τους λένε κατσίβελους.
    Ξέρεις, θα έλεγα πως είναι άλλη μια λέξη που στο διάβα της ιστορίας, άλλαξε περιεχόμενο και ταυτίστηκε με συμπεριφορές, ενώ αρχικά έδειχνε κατάσταση ή προέλευση.

    Είναι αυτή η «δυναμική» που σημειώνω και που γενικά δεν είναι κακή.
    Το «κακό» φοβάμαι ότι βρίσκεται κάθε φορά που αυτό που επικρατεί έχει την αφετηρία του, όχι στην ανάγκη, αλλά στην αδιαφορία.
    (Βάζω σε εισαγωγικά τη λέξη κακό, γιατί εντέλει, δεν ξέρω αν έχω δικαίωμα να αξιολογώ αυτό που συμβαίνει. )

    —————-
    Ε ναι, καμιά φορά με «πιάνει» να γράφω κι εδώ 🙂

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s