τότε … και σήμερα…

Posted on Updated on

Σαράντα χρόνια μετά, είσαι εδώ.
Σαράντα χρόνια πριν;
Στα είκοσι δυο· θυμάσαι;
Σίγουρα θυμάσαι.
Ας το ξαναπείς· τις ημέρες εκείνες, εσύ, δεν ήσουν μέσα στο Πολυτεχνείο.
Ήσουν ένας από τους πολλούς που βρίσκονταν έξω από το Πολυτεχνείο.
Σχεδόν όλες τις ημέρες, φρόντιζες να περνάς από εκεί, αλλά έξω.
Δεν μπήκες μέσα.
Γιατί; Πρώτα πρώτα, γιατί, αν θέλεις να είσαι τίμιος, θα πρέπει να παραδεχτείς, ότι αυτό που ονομάζεται πολιτικοποίηση, δεν το είχες κατακτήσει ακόμα!
Αν ποτέ το κατέκτησες, δηλαδή.
Μετά ήταν οι τότε σπουδές σου, που σε κρατούσαν κάπως απομονωμένο.
Και ο τρόπος ζωής.
Ήταν τότε που σπούδαζες για να μην πας στρατιώτης, ώστε να μπορείς να δουλεύεις και να μπαίνει ένα στοιχειώδες έστω εισόδημα στο σπίτι.
Βλέπεις, ο θάνατος του πατέρα, μόλις είχες ξεκινήσει τις σπουδές σου, ανέτρεψε κυριολεκτικά τη ροή της οικογενειακής ζωής.
Και μηδένισε κυριολεκτικά τον οικογενειακό προϋπολογισμό!
Η προσπάθεια για επιβίωση, όλης της οικογένειας, αλλά και το ότι το κέντρο των σπουδών σου ήταν εκτός αστικού Κέντρου, αντάμα με την λοιπή καθημερινότητά σου και με τις επιρροές της εποχής, σού είχαν διαμορφώσει, -σχεδόν επιβάλει- ένα πλέγμα σχέσεων όχι πολύ κοντά στους παλμούς της φοιτητικής ζωής.
Πάλι στρογυλεύεις τον λόγο σου.
Πες το, αν και θα ακουστεί απολογητικό.
Εκείνο τον καιρό -και φυσικά, από τότε συνεχώς- έπρεπε να δουλεύεις για να ζήσεις, και όλο αυτό, δηλαδή η κατάληψη του Πολυτεχνείου, έτσι που αναπτύχθηκε, δεν σε συμπεριέλαβε· ούτε και θα μπορούσε να σε συμπεριλάβει, αφού οι προτεραιότητές σου, έκαναν να φαντάζει πολυτέλεια ό,τι οι άνθρωποι εκείνης της ηλικίας ονομάζουν φοιτητική ζωή.
Όλη την ημέρα στους δρόμους ήσουν, τρέχοντας να προλάβεις να παραδώσεις ιδιαίτερα μαθήματα. Κάτι που δεν σου ήταν ευχάριστο, αλλά ήταν αναγκαίο.
Τόσο σε ενοχλούσε μάλιστα αυτό που μετά, που, όταν μεγάλωσες αρκετά και είχες τη δυνατότητα να το κάνεις, απολύτως συνειδητά, απαγόρευσες στο εαυτό σου να παραδίδει, έναντι αμοιβής, ιδιαίτερα μαθήματα!

Πάντως, όλα αυτά, τα περίπου απολογητικά, δεν δικαιολογούν και πολλά· χιλιάδες άλλοι ήταν στην ίδια οικονομική και κοινωνική, με σένα θέση, αλλά μετείχαν ενεργά σε όλες τις εκδηλώσεις!
Ναι,σίγουρα ναι· έτσι είναι. Άλλωστε το σημείωσες: η πολιτική σου συνειδητοποίηση, μολονότι από πολύ μικρός παρακολουθούσες τα πολιτικά πράγματα, άργησε -αν ποτέ συντελέστηκε, δηλαδή.
Και φυσικά, πάρα πολλοί άλλοι νέοι στην ηλικία σου, ήταν και σε χειρότερη οικονομική θέση από εσένα.
Βέβαια όχι τόσοι πολλοί, όσοι στη συνέχεια δήλωναν με περηφάνεια ότι ήταν «της γενιάς του Πολυτεχνείου»· άλλωστε αυτό φαίνεται στις ημέρες μας, από το πόσοι πολλοί έγιναν αυτοί της ηλικίας σου -κατά το μάλλον οι ίδιοι οι πρώην περήφανοι- που αποκηρύσσουν αν δεν βρίζουν κιόλας, τη γενιά του Πολυτεχνείου…

Οι «ανάσες» σου από αυτό το τότε τρέξιμο, όσες υπήρχαν, κι αυτές, σε κρατούσαν επί ποινή … αποβολής μακρυά από τους φοιτητικούς κύκλους και τις ζυμώσεις.
Μιλάς για εκείνο το χρονικό διάστημα -όλο το χρονικό διάστημα των σπουδών σου του πρώτου κύκλου δηλαδή- που δεν είχες την πολυτέλεια μήτε να χαρίσεις στον εαυτό σου χρόνο για διάβασμα.
Ούτε καλά καλά για τα των σπουδών σου.
Στις εξεταστικές περιόδους διάβαζες μέσα στα λεωφορεία καθώς κάλυπτες διαδρομές ανάμεσα σε Φάληρο, Μαρούσι, Περιστέρι, Νέο Κόσμο, Νέα Σμύρνη, Καλαμάκι, Γλυφάδα -χωρίς να έχεις δικό σου μεταφορικό μέσον, ούτε να υπάρχει … μετρό, βεβαίως.
Ο χρόνος σου -και το χρήμα σου- δεν επαρκούσαν ούτε για συμμετοχή στις περισσότερες από τις μορφές διασκέδασης των ομηλίκων σου. Τουλάχιστον με τη συχνότητα που οι εικοσάχρονοι, μπορούν να έχουν.
Εντάξει. Το ξεκαθάρισες. Ήσουν -και παραμένεις- απαίδευτος.
Το ξέρεις!

Το βράδυ της Παρασκευής 16 Νοεμβρίου, λοιπόν, και για αρκετή ώρα, ήσουν εκεί έξω από τον χώρο του Πολυτεχνείου.
Στεκούσαν στη γωνία Πατησίων και Μάρνη.
Πιο νωρίς, απόβραδο κατά τις 7, με την παρέα σου, είχατε βρεθεί σε ένα καφέ στην Κάνιγγος. Μεγάλη πολυτέλεια, για σένα, να πίνεις ένα νεσκαφέ, εκεί.
Θυμάσαι ακόμα λίγες από τις κουβέντες εκείνου το απογεύμετος.
Τότε, το μεγάλο πρόβλημα, εκτός από την κατάληψη του Πολυτεχνείου, ήταν το ενεργειακό.
Οι τιμές του πετρελαίου είχαν αρχίσει να τρέχουν στα ύψη.
Η κουβέντα, με τον εξ Αμερικής ξάδελφο της φίλης σου, ήταν ακριβώς οι λόγοι διαμόρφωσης της τιμής του πετρελαίου σ’ αυτά τα ύψη.. Και τι μπορεί να επεδίωκαν οι Αμερικανοί που όπως φαινόταν την ανέβαζαν τότε στα ύψη. Για να είναι δυνατή η εκμετάλλευση των κοιτασμάτων της Αλάσκας, είχατε καταλήξει. Εσύ και εκείνος.
Οι άλλοι της παρέας, μάλλον σας κοίταζαν με απορία. Όπως και με απορία σας κοίταζαν όταν μεταξύ σας κάνατε κόντρες για την έννοια του στασιμοπληθωρισμού
Και να σκεφτείς ότι ακόμα τότε δεν είχες ξεκινήσει τις σπουδές στα οικονομικά. Ως μηχανολόγος μιλούσες και … μέλλων εκπαιδευτικός.
Εκείνη την περίοδο, μόλις είχες περάσει στη σχολή του δεύτερου πτυχίου σου, ενώ συνέχιζες ως τελειόφοιτος, τεταρτοετής, πλέον τις σπουδές για το πρώτο.
Ούτε θυμάσαι αν είχες πάει να εγγραφείς στη δεύτερη σχολή, όταν συνέβησαν τα γεγονότα.
Μάλλον πήγες λίγο πιο μετά – μετά δήλαδή, τα γεγονότα του Πολυτεχνείου- να εγγραφείς!
Εκεί, σε εκείνο το καφέ, καφετέρια ενός ξενοδοχείου ήταν, εκείνο το απόβραδο, ακούσατε και τους πρώτους πυροβολισμούς. Θα ήταν περίπου 8.30 το βράδυ.
Τρομάξατε. Η κουβέντα έληξε απότομα, χαιρετιστήκατε και φύγατε.
Θυμάσαι πως συνόδεψες την παρέα σου, προς την πλατεία Βικτωρίας.
Οι πυροβολισμοί είχαν πυκνώσει. Ακούγονταν από το Υπουργείο Δημόσιας Τάξης που τότε ήταν, και πάλι αν δεν σε απατά η μνήμη σου, στη γωνιά Μάρνη και 3ης Σεπτεμβρίου. Από εκεί ακούγοντας και οι περισσότεροι πυροβολισμοί.
Στη γωνιά Ιουλιανού και Πατησίων «παρέδωσες» την παρέα σου σε πατρικά χέρια, ακούσατε τα σχολιανά σας, έκανες μεταβολή και επέστρεψες προς το Πολυτεχνείο.
Φτάνοντας εκεί, έμεινες· δεν συνέχισες. Έμεινες, μαζί με πάρα πολλούς άλλους, στη γωνία Μάρνη και Πατησίων.
Πάντα υπό τους ήχους των πυροβολισμών και φωνάζοντας κι εσύ πλέον συνθήματα.
Όλη η Πατησίων μπροστά το Πολυτεχνείο, ήταν γεμάτη κόσμο. Όλοι κάτι περιμένατε να γίνει. Οι πιο πολλοί φωνάζατε ή προσπαθούσατε να δείτε τι συμβαίνει πίσω από τα κάγκελα.
Όχι, δεν υπήρχαν κινητά για να ειδοποιήσεις το σπίτι σου για το πού ήσουν.
Η μάνα απλώς ήξερε ότι θα έβγαινες με την παρέα σου. Μέχρι εκεί.
Κατά τις έντεκα αποφάσισες να φύγεις.
Από την Πατησίων κινήθηκες μέσα στον κόσμο προς τη Σταδίου και από εκεί για το Σύνταγμα. Την ιδέα να φτάσεις στη Σίνα, όπου έκανε τέρμα το κοντινό προς το σπίτι λεωφορείο την απέριψες εκ των συνθηκών.
Δεν υπήρχε εκείνη την ώρα λεωφορείο.
Περνώντας από την Κλαυθμώνος, κοντοστάθηκες σε συγγενικό μαγαζί. Δεν σε κράτησαν. Σε προέτρεψαν μάλιστα να φύγεις.
Ούτε τηλέφωνο σου είπαν να πάρεις.
Κλαυθμώνος Σύνταγμα κοντινή απόσταση τη έκανες σύντομα.
Ούτε εκεί λεωφορείο.
Η λύση απλή. Με τα πόδια.
Αμαλίας, στήλοι του Ολυμπίου Διός, Συγγρού, Φιξ, Πάντειος. Το κτίριο τς Παντείου θεοσκότεινο. Συνέχισες Αγιος Σώστη, στροφή Νέας Σμύρνης, απέναντι, Σπόρτιγκ, γήπεδου Πανιωνίου, Χρυσοστόμου Σμύρνης, Φάληρο.
Και με το λεωφορείο από τη Σίνα, την ίδια διαδρομή θα έκανες.
Στο σπίτι, το πρόσωπο της μάνας, σου έδειξε όλη την ταραχή της. Και η γκρίνια της.
Μα ούτε ένα τηλεφώνημα βρε παιδί μου;
Από πού βρε μαμά;
Συνηθισμένος διάλογος
Τηλεφώνημα έκανες, αμέσως μετά· για να πεις ότι έφτασες.
Μετά στο ραδιόφωνο η προσπάθεια να συντονιστείς με τον σταθμό του Πολυτεχνείου.
Δύσκολο.
Η Ντόυτσε βέλε τουλάχιστον ήταν πιο εύκολη.
Μερικές πληροφορίες πήρες από εκεί.
Αργά το βράδυ, ξημερώματα σχεδόν, άκουσες ότι μπήκε το τανκ, ρίχνοντας την πόρτα του Πολυτεχνείου.
Δεν μπόρεσες να μάθεις άλλα.
Εκείνο που ήταν φανερό, ήταν πως την επομένη δεν θα πήγαινες στη σχολή για μάθημα.
Το πρωί προσπάθησες, παρά τις γκρίνιες της μάνας, να φτάσεις ως το κέντρο.
Ένα λωφορείο που βρήκες, σας άφησε στην Καλλιρρόης το ύψος της Διάκου.
Προχώρησες λίγο ακόμα.
Ο ήχος από το κροτάλιασμα του πολυβόλου, σου επέβαλε όριο κίνησης.
Επιστροφή. Δεν είχε νόημα να φτάσεις πέρα από το ύψος του κολυμβητηρίου, που βρισκόσουν.
Η ημέρα ήταν Σάββατο 17 Νοεμβρίου 1973, και πέρασε με αγωνία και προσπαθώντας να μάθεις, να μάθετε, τι έχει συμβεί.

Όχι, δεν έπεσε εκείνη την ημέρα η χούντα.
Αντίθετα, στη θέση του υποτίθεται φιλελευθερίζοντος Παπαδόπουλου, μπήκε ο Ιωαννίδης. Για τον Παπαδόπουλο έλεγαν ότι είχε περιοριστεί στο Λαγονήσι.
Η χούντα με κεντρικό πρόσωπο τον αόρατο δικτάτορα Δημήτρη Ιωαννίδη, τον και αρσακειάδα επονομαζόμενο, παρέμεινε μέχρι το καλοκαίρι το ’74.
Τα μέτρα αγρίεψαν. Οι εκλογές, που είχαν οριστεί για τις 10 Φεβρουαρίου του 1974, ξεχάστηκαν.
Η κίνηση όμως για την ανατροπή της χούντας και τον εκδημοκρατισμό της χώρας, είχε πια επιταχυνθεί.
Ναι, δεν έπεσε από την κατάληψη του Πολυτεχνείου, η χούντα των συνταγματαρχών.
Αντίθετα συνεχίστηκε η δικτατορία, πιο άγρια.
Η κατάληψη όμως εκείνη απελευθέρωσε συνειδήσεις.
Η κοινή γνώμη, μην ακούς που λένε άλλα, η οποία έως τότε ήταν από απαθής έως κατά περίπτωση ενοχλημένη, άρχισε πλέον να μεταστρέφεται δυναμικά.
Τη θέση των ανεκδότων που λέγονταν για τους δικτάτορες -ήταν η μορφή αντίστασης που είχαν επιλέξει οι πολλοί-, πήρε πλέον ο καθολικός φόβος και αυτός με τη σειρά του άρχισε να γίνεται θυμός.
Ναι, δεν έριξε την χούντα το Πολυτεχνείο. Και φυσικά, δεν έγινε κανένας πόλεμος με τους έξω και τους μέσα στον χώρο, ώστε να υπάρχουν νεκροί ειδικά μέσα στο προαύλιο του Πολυτεχνείου.
Οι πυροβολισμοί έπεφταν σε όλα τα σημεία της Αθήνας και τα θύματα που σκοτώθηκαν, έπεσαν όπου τους βρήκαν οι σφαίρες.
Όλο το κέντρο της Αθήνας και όχι μόνον ο χώρος του Πολυτεχνείου, είχε γίνει πεδίο μονομερούς επίθεσης· των υποστηρικτών των δικτατόρων εναντίον του πληθυσμού που τους φώναζε πια «Κάτω η Χούντα», «Δεν σε θέλει ο λαός παρ΄τη Δέσποινα και μπρος»
Ναι, δεν υπήρξαν νεκροί μέσα στο Πολυτεχνείο· ή δεν αναφέρονται νεκροί. Νέοι όμως δολοφονήθηκαν σε πολλές περιοχές.
Και ακόμα πιο πολλοί, εκατοντάδες, χτυπημένοι από σφαίρες, διεκομίσθηκαν στα νοσοκομεία, από όπου, μετά τις πρώτες βοήθειες φρόντισαν να εξαφανιστούν γιατί ήξεραν ότι τους περίμενε, τουλάχιστον, εξορία!
Η χούντα δεν έπεσε το ’73, με τα γεγονότα του Πολυτεχνείου.
Τα γεγονότα όμως του Πολυτεχνείου, έγιναν η αιτία να ματαιωθούν οι εκλογές που είχαν προκηρυχθεί.
Με κυβέρνηση εκλεγμένη, και τον στρατό να επιβλέπει, ποιος μπορεί να ξέρει πόσο θα συνεχιζόταν η παρουσία των δικτατόρων στα πολιτικά πράγματα της χώρας;
Το μοντέλο που εφαρμόστηκε στην Τουρκία, λέει για πολύ!
Είσαι σίγουρος ότι αυτό θα είχε συμβεί;
Κρατάς τις επιφυλάξεις σου.
Η άποψή σου είναι ότι στην πραγματικότητα το δικτατορικό καθεστώς διαλύθηκε κάτω από το βάρος του οικονομικού προβλήματος που δεν μπορούσε να διαχειριστεί.
Οι συνθήκες στην παγκόσμια οικονομία, ο ΣΤΑΣΙΜΟΠΛΗΘΩΡΙΣΜΟΣ, χρειαζόταν άλλα από τα συνήθη οικονομικά εργαλεία δημοσιονομικής πολιτικής, για να αντιμετωπιστεί· και οι δικτάτορες δεν τα είχαν.
Ούτε και η οικονομική ελίτ -η οποία στη συντριπτική της πλειοψηφία υποστήριζε το δικτατορικό καθεστώς- ήταν έτοιμη να τα αντιμετωπίσει.
Κοντά σ’ αυτά ήρθε το Κυπριακό, που ανέδειξε ΚΑΙ τα αμυντικά κενά που δημιούργησε η χούντα.
Αυτός ο συνδυασμός, προβλήματα στην οικονομία πρωτίστως και προβλήματα στην αμυντική θωράκιση της χώρας, ήταν που ανάγκασαν τη χούντα να εγκαταλείψει την εξουσία και να προσπαθήσει να κρυφτεί στο περιθώριο.
Οι Κυβερνήσεις στη μεταπολίτευση, προσπάθησαν να λύσουν τα πολιτικά προβλήματα που είχαν μείνει ανοιχτά από πριν από το 67, ενσωματώνοντας στις λύσεις, την εμπειρία των γεγονότων που οδήγησαν στη χούντα.
Μόνον ως προς αυτό, το να μπορεί η Δημοκρατία να αντιμετωπίζει πιθανές εκτροπές από θερμοκέφαλους στρατιωτικούς εκτιμάς ότ τα κατάφεραν.
Τα άλλα πολιτικά προβλήματα παρέμειναν. Λογικό άλλωστε, αφού ουσιαστικά με τη μεταπολίτευση, επανήλθαν στην εξουσία τα πρόσωπα που πρωταγωνιστούσαν πρίν το ’67!
Στα οικονομικά, παρόλου που εκεί ήταν και παραμένει η αχίλειος πτέρνα της διακυβέρνησης του νεώτερου ελληνικού Κράτους, συνεχίστηκε το μοντέλο που είχε επιλεγεί μετά το Β παγκόσμιο πόλεμο.
Το ίδιο που εφάρμοσε και η χούντα των Συνταγματαρχών!
Στήριξη της ανάπτυξης στην κατανάλωση, στήριξη της κατανάλωσης στις δημόσιες δαπάνες.
Μέχρι που το μοντέλο αυτό οδήγησε στη σημερινή καταστροφή…

Και οι ημέρες πέρασαν.
Και οι εβδομάδες.
Και οι μήνες.
Και τα χρόνια.
Και οι καλές και οι κακές περίοδοι.
Και έφτασες να μετράς ότι, σε χρόνια, το διάστημα που πέρασε, ορίζεται από τον αριθμό 40!
Και εσύ, μέσα στα 40 αυτά χρόνια, είδες τον εαυτό σου να αλλάζει· τις ιδέες σου να προχωρούν· τον κοινωνικό σου περίγυρο να μεταβάλλεται· το σώμα σου να γερνάει.
Ετοιμάζεσαι πια να γίνεις και παππούς!
Μπορείς να το φανταστείς;

Κυριακή 17 Νοεμβρίου σαράντα χρόνια μετά.
Και σήμερα, τις περισσότερες ώρες, ήσουν κάπου εδώ…

Advertisements

2 thoughts on “τότε … και σήμερα…

    silia said:
    Νοέμβριος 18, 2013 στο 1:41 μμ

    Με έκανες να… βουρκώσω, Σωτήρη.
    Ήθελα να το ξέρεις αυτό.
    Άντε και του χρόνου.

    Sotiris Kanellopoulos responded:
    Νοέμβριος 18, 2013 στο 2:18 μμ

    @silia μου, να είσαι καλά.
    Σίγουρα δεν ήθελα να σε κάνω να βουρκώσεις. Κανένας να μη βουρκώνει· τα χρόνια όμως, έτσι που βαραίνουν, φαίνεται κάτι μας κάνουν…

    Και του χρόνου, να είμαστε καλά!!!!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s