Όταν το αυτοκίνητο βρέθηκε στο αέρα, με τον φαρδύ ιμάντα, περασμένο από τα δυο μπροστινά παράθυρα, να το κρατάει από την οροφή, κάτι κλώτσησε στο στήθος σου.
Έκανες ότι το φωτογραφίζεις, αλλά δεν ήξερες τι ακριβώς ήθελες να κρατήσεις. Τη στιγμή, τον χρόνο που πέρασε, δεν είναι λίγα δέκα οκτώ χρόνια, ή… το αυτοκίνητο πίσω στη θέση του;
Ή ένα δάκρυ που απειλούσε να σε κάνει ρεζίλι φωνάζοντας και κατρακυλώντας πάνω στο μάγουλό σου;

Έμεινες να κοιτάζεις δυο φυλλαράκια, κατακίτρινα, που ταξίδευαν από τα κλαδιά της ροδιάς, πάνω στην οροφή του αιωρούμενου οχήματος.
Πόσες φορές το είχε υποδεχτεί γυρνώντας αυτό από μικρά και μεγάλα ταξίδια, στις πιο απίθανες ώρες, ακίνητη αυτή όπως τα δέντρα το έχουν συνήθειο;
Λες η καλή ροδιά να τα έστειλε για αποχαιρετισμό;

Για να δω τα χαρτιά; Ο υπάλληλος που χειριζόταν το σύστημα: γερανός – φορτηγό – γραφειοκρατία – οδηγός – μεταφορά.
Πολύ ωραία. Υπογράψτε εδώ. Ορίστε η απόδειξη ότι το παρέλαβα, τα χαρτιά για τον αποχαρακτηρισμό θα σας έρθουν την άλλη εβδομάδα. Με κούριερ.

Μάλλον μαζεμένα στα είπε. Και γρήγορα. Δεν θυμάσαι να αντιλήφθηκες όλα όσα είπε, ούτε κι αν έκανες όντως, όσα όφειλες να κάνεις για την περίσταση.
Είναι βλέπεις η ηλικία που έχει μειώσει την ταχύτητα σκέψης.
Ή δεν είχε, τουλάχιστον για την περίσταση, καμιά σημασία αυτό;

Όρθιος στο πεζοδρόμιο συνέχισες να παρακολουθείς το φορτηγό, φορτωμένο με το μπλε αυτοκίνητο, και τις τόσες στιγμές της δικής σου ζωής μέσα του, μέχρι που χάθηκαν στη γωνιά.

Το Σάββατο έφερε την Κυριακή, η Δευτέρα μπήκε με τρεχάματα, το βλέμμα όλες αυτές τις ημέρες, κάθε που επέστρεφες από οπουδήποτε, ασυναίσθητα έψαχνε τον αριθμό ΥΚΕ… ενός μπλε αυτοκινήτου παρατημένου στο βάθος της αυλής. Τα τέλη κυκλοφορίας ταχυδρομήθηκαν από την εφορία και τα παρέλαβες χτες· η σκέψη “κοίτα που τελειώνει η εβδομάδα, κι ακόμα δεν ήρθαν τα χαρτιά”, δεν ήταν αβάσιμη.
Ευτυχώς η εικόνα του αιωρούμενου οχήματος, κάποια στιγμή, έφυγε από τις πρώτες επιλογές του μυαλού. Ακόμα κι όταν το μάτι χαϊδεύει το στρώμα από τα ξανθά φύλλα που καθημερινά απλώνει στην είσοδο η καλή ροδιά…

Ήλιος και πάλι σήμερα. Όμορφος καιρός. Μια βόλτα ίσως… Άσε καλύτερα, υπάρχουν οι δουλειές της καθημερινότητας. Έχει και λαϊκή κάτω στο δρόμο.
Το κουδούνι της κεντρικής εισόδου σήμανε.
Ναι εδώ είμαστε ανεβείτε. Στον τέταρτο.
Οδηγίες μέσω του θυροτηλεφώνου.
Το σκεφτόμουν μόλις εχτές: Πότε θα στείλουν τα χαρτιά για το αυτοκίνητο; Μπήκε Δεκέμβριος. Να λοιπόν που έγινε.
Σκέψεις και το μυαλό στον κόσμο του.
Πότε να πάω στην εφορία; Τι να χρειάζεται άραγε να κάνω στη συνέχεια; Ίσως αν μπω στο διαδίκτυο να βρω πληροφορίες.
Πόρτες που ανοίγουν· του διαμερίσματος· του ασανσέρ που μόλις φτάνει.
Γιατί άραγε το βλέμμα σου ήταν στραμμένο στο πάτωμα;
Η πόρτα μισοκλείνει.
Ο υπάλληλος της εταιρίας σου προτείνει το φάκελο, σου λέει κάτι ευγενικά, παίρνεις το φάκελο, προλαβαίνεις να δεις ότι φοράει ένα μάλλινο σκούφο και η πόρτα κλείνει εντελώς. Ο θαλαμίσκος του ασανσέρ κινείται προς τα κάτω.
Με τον φάκελο στο απλωμένο χέρι, μένεις να κοιτάζεις μέσα από το ημιδιάφανο παράθυρο της πόρτας του ασανσέρ, τη φιγούρα που κατεβαίνει. Μπορείς να ξεχωρίσεις το χρώμα του σκούφου, -σκούρο λαδί- και ότι είναι πλεχτός.
Α και τα γένια· στο πρόσωπο που χάνεται γρήγορα στους κάτω ορόφους.
Η φωνή του, όχι. Αυτή δεν χάνεται. Έμεινε να συνεχίσει την επίσκεψή της στους ακουστικούς σου πόρους.

Δύσκολοι καιροί.
Πρέπει να βγει το μεροκάματο. Δηλαδή ποιο μεροκάματο; Η ζωή είναι σκληρή, κάτι οτιδήποτε για να μπορεί να επιβιώσει κανείς.
Ό,τι νάναι. Έστω και παρτάιμ.

Τόσα χρόνια ζει από το εισόδημα των γονιών. Κυρίως από αυτό δηλαδή.
Επιτυχών αλλά μη διοριστέος στον ΑΣΕΠ· το “υπομονή μέχρι τις επόμενες εξετάσεις” το ακούει συνεχώς. Το συνήθισε και το αποδέχτηκε.
Σάματι έχει και άλλες επιλογές δηλαδή;
Ως τότε όμως, κάπου να βγαίνει το μεροκάματο. Το ό,τι νάναι.

Το πρωί πέρασε από την εταιρία, που ευτυχώς πριν κανά μήνα τον προσέλαβε, και πήρε τους φακέλους που θα έπρεπε να παραδοθούν.
Αυτή τη δουλειά βρήκε, αυτή κάνει.
Τι άλλο να κάνει;
Να κάθεται να κλαίει για τα χαμένα χρόνια στο Πανεπιστήμιο; -Μαθηματικός τελείωσε- Για τα όνειρα που έχτισε τότε που έφευγε για να κάνει το μεταπτυχιακό του στο LSE, -δεν είναι και μικρό πράγμα να σε πάρουν για Μaster’s στο LSE και μάλιστα για Oικονομετρία-, για την χαρά που είχε και την πεποίθηση ότι τώρα, με τόσα προσόντα που είχε συγκεντρώσει, όλοι οι δρόμοι θα ήταν ανοιχτοί; Για τα “χαρτιά” που μάζευε όπως εκείνα τα συνέδρια που παρακολούθησε ή εκείνα τα σεμινάρια στα παιδαγωγικά, ή το άλλο στη χρήση των υπολογιστών; Καλά αυτό το έκανε γιατί ήταν επιδοτούμενο· σιγά που είχε ανάγκη να μάθει το Word και το Εcxel από ημιμαθείς εκπαιδευτές που τους είχαν προσλάβει οι επιτήδειοι γιατί τους πλήρωναν με φτηνό ωρομίσθιο, αλλά να παίρνουν γενναία επιδότηση από τα ευρωπαϊκά ταμεία.

Τα όνειρα άρχισαν να κονταίνουν όταν ξαναμπήκε για καλά στην ελληνική πραγματικότητα.
Πρώτα ήρθε η ξεκάθαρη δήλωση:
Δεν διορίζεσαι με τίποτα, έτσι τουλάχιστον, που έχουν τα πράγματα. Μαθηματικός κιόλας..
Μετά ήρθε η πληροφορία· ο πρώην κολλητός του, είχε τα κονέ στο Υπουργείο και θα μπορούσε να μιλήσουν για την περίπτωσή του, αλλά,
καταλαβαίνεις…
Και το κόμμα έχει τις ανάγκες τους. Όχι μη φανταστείς πολλά και δύσκολα πράγματα· σίγουρα θα πρέπει να έρχεσαι στις εκδηλώσεις που κάνει ο υπουργός ή ο υφυπουργός· ξέρεις δίνει σκληρή μάχη. Κυρίως με τους εσωκομματικούς. Του την πέφτουν από όλες τις μεριές. Είναι και εκείνο το παλιό πρόβλημα με τον Πρωθυπουργό.
Φυσικά, και εφόσον στο ζητήσουν από τον χώρο, αν είναι ανάγκη δηλαδή, όχι μόνον θα ψηφίσεις, αλλά μπορεί και να χρειαστεί να μπεις και υποψήφιος. Το θυμάμαι πολύ καλά, -το θυμόταν το κωλόπαιδο- όταν σηκωνόσουν να μιλήσεις στο Αμφιθέατρο, όλοι σε παρακολουθούσαν προσεκτικά. Οι αντίπαλοι γιατί σε φοβόντουσαν, οι δικοί μας γιατί μας εξέφραζες πλήρως, τα γκομενάκια γιατί γούσταραν. Ε και τώρα τι νομίζεις θα βρεις εκεί; Τα ίδια.
Τα αμφιθέατρα, βρίσκουν την καλύτερη συνέχειά τους, στις συνελεύσεις των καθηγητών και των δασκάλων.
Αυτή ήταν εν ολίγοις η περιγραφή της κατάστασης.
Επιλογές; Σχεδόν καμιά άλλη, τουλάχιστον αν ήθελε να βρίσκεται κοντά σε ό,τι είχε ονειρευτεί.
Αν μπορούσε να πάρει τίποτα ώρες, σε κανένα σχολείο, ή ακόμα και στην ενισχυτική ή πρόσθετη ή όπως στο διάολο και να τη λένε αυτή τη διδασκαλία, θα έκανε και κανένα μάθημα απέξω, -τα μαθηματικά πάντα τα φοβόντουσαν οι μαθητές·κυρίως οι μαμάδες τους- κάτι θα γινόταν. Θα την κουτσοβόλευε. Και μετά θα έβλεπε.
Αποδέχτηκε την πρόταση του φίλου. Πώς αλλιώς; Δεν ήταν και ο μόνος από την παρέα. Όλους σχεδόν τους στρατολόγησε έτσι.

Πρώτη χρονιά σε ένα σχολείο της τεχνικής εκπαίδευσης.
Τι διάολο να κάνω εγώ εκεί;
Και πάλι από επιλογές: αυτό ή ανεργία.
Βλέπεις, μπορεί ο Πρωθυπουργός να έλεγε έχουμε θωρακίσει την οικονομία και άλλα μεγαλόστομα, η κρίση όμως που είχε ξεσπάσει παγκοσμίως και ειδικά στις τράπεζες, ήδη έδειχνε τα δόντια της παντού. Και εδώ.
Ποιος να πει δεν θέλω ετούτο, θέλω το άλλο;
Εκτός κι αν πετούσε στα σύννεφα.
Α, ναι. Ήταν πολλοί, κυρίως πολλές, που πετούσαν στα σύννεφα φτιάχνοντας ροζ πεταλουδίτσες και δεν έβλεπαν αυτό που ερχόταν· αλλά ερχόταν.

Μετά ήρθαν οι εκλογές. Τουλάχιστον για εφέτος είχε προλάβει να χωθεί. Πάλι καλά που έγιναν τον Οκτώβριο και όχι νωρίτερα. Πολύ περίεργα, λιγότερο περίεργα, η χρονιά θα έβγαινε.
Βγήκε.
Όχι ότι δεν αντιμετώπισε προβλήματα στη διάρκειά της.
Και με τους μαθητές, κυρίως με κάτι μαθήτριες που από όσο φαίνεται κανείς δεν τους είχε μιλήσει για αυτοσεβασμό, και με συναδέλφους, κάποιοι βρήκαν την ευκαιρία να ξεσπαθώσουν κυρίως όταν άλλαξε η Κυβέρνηση, αλλά και με τον Διευθυντή. Έναν τύπο άχρωμο, άοσμο, όπως τον είχε χαρακτηρίσει στους φίλους του, που μάλλον ζούσε στον δικό του κόσμο!
Μα δεν βλέπεις άνθρωπέ μου τι συμβαίνει; Δεν βλέπεις ότι ο κόσμος ανατρέπεται; Τι νομίζεις; Προσπαθώντας να κινητοποιήσεις τους καθηγητές και τους μαθητές, επιχειρώντας να βάλεις τυπικό πλαίσιο λειτουργίας, ανοίγοντας τον διάλογο με τους γονείς και τα παιδιά, θα λύσεις κανένα πρόβλημα; Δεν κατάλαβες τι κρυβόταν πίσω από την επίθεση που σου έκανε εκείνος ο γονιός, όταν προσπάθησες να δείξεις ότι μπροστά στα αδιέξοδα, η λύση δεν θα μπορούσε να είναι άλλη, από την περισσότερη δουλειά και τους υψηλότερους στόχους; Αυτός ήδη το είχε πιάσει το νόημα· και οι νεότεροι συνάδελφοι. Κοίτα την πάρτη σου και άσε τους άλλους να κουβαλάνε τα φορτία. Πού νομίζεις ότι μπορεί να οδηγήσει η ιδεολογία της συμμετοχής και της κοινωνικής αλληλεγγύης. Άμα έχεις τα κονέ το Κράτος θα σε φροντίζει. Αν δεν, τόσο το χειρότερο για σένα.
Και που σταμάτησες τις καταλήψεις; Τι κατάλαβες; Εντάξει μπορεί να έχεις δίκιο, να πρόλαβες κάποια παιδιά από το χειρότερο· σε ένα κατειλημμένο σχολείο, το εμπόριο των ουσιών ανθίζει· ποιος δεν το ξέρει;- αλλά και τι; Τα έσωσες; Πώς τα έσωσες; Αφού, όταν ήρθε η Άνοιξη, όσο και να προσπάθησες να μας φορτώσεις παραπάνω ευθύνες και καθήκοντα, τα επεισόδια έξω από το σχολείο δεν τα απέφυγες. Ξύλο και των γονέων· και η πλάκα ότι το πιο συχνά το μπουνίδι έπεφτε μεταξύ των κοριτσιών!
Πάντως, με αυτά και εκείνα, -αλήθεια, τι ήταν εκείνο πάλι που είχε πει στο σύλλογο, “ας πούμε: βόηθα θεέ μου μη φαγωθούμε μεταξύ μας”; καλά είχαν κάνει και του όρμησαν εκείνες οι κυρίες- η σχολική χρονιά πέρασε.
Θυμάται και την τελευταία ημέρα.
Να βρεθούμε για ένα ποτήρι κρασί, είπε σε όλους ο Διευθυντής. Βρέθηκαν. Αυτός -ο Διευθυντής- και μερικοί άλλοι· όμοιοί του.
Όλοι οι επί συμβάσει πήγαν αλλού. Τι σχέση μπορεί να είχαν αυτοί με τους βολεμένους; Κι επειδή όλοι κάνουν μάθημα στα παιδιά και έχουν ευθύνες γι αυτά; Και; Τι θα πει αυτό; Ίδια προβλήματα έχουν;

Η αλήθεια είναι πως το πρωί, όταν πήρε τους φακέλους στα χέρια του, τους έριξε μια ματιά, αλλά δεν πρόσεξε τα ονόματα. Περισσότερο στάθηκε στις διαδρομές. Αυτές τον απασχολούσαν. Να κάνει όσο γίνεται λιγότερα χιλιόμετρα.
Και η βενζίνη, έστω για το μηχανάκι, είναι πανάκριβη.
Το όνομα το είδε όταν έφτασε στη διεύθυνση που έγραφε ο φάκελος.
Λες; Και το όνομα και το επώνυμο, ίδια; Λες να είναι αυτός; Ο διευθυντής; Ο άχρωμος και άοσμος;

Η μικρή ταραχή, που τον κυρίευσε, ίσως να μην ήταν δικαιολογημένη, αλλά τον κυρίευσε, καθώς έτσι συνήθως συμβαίνει.
Δεν μπόρεσε να την ελέγξει.
Προσπάθησε γρήγορα να σκεφτεί το γιατί· προσπάθησε ακόμα και να σκεφτεί αν θα μπορούσε να αποφύγει τη συνάντηση.
Δεν βρήκε απαντήσεις.
Στο γιατί, ο εαυτός του τού απάντησε μα η δουλειά δεν είναι ντροπή. Σωστά. Δεν είναι. Αλλά τα προδομένα όνειρα, τι είναι;
Όχι δεν έχει να κάνει ο παραλήπτης του φακέλου με την προδοσία των ονείρων. Ούτε και θα έκανε, μάλλον, την παραμικρή νύξη αν ήταν αυτός και τον αναγνώριζε. Από όσο τον είχε καταλάβει, στο χρόνο της συνεργασίας τους, τουλάχιστον σε αυτά δεν ήταν μόνον προσεκτικός, αλλά είχε και ανοιχτές αντιλήψεις.
Δεν είναι λοιπόν το θέμα του τι θα πει αυτός. Το θέμα είναι το τι λέει ο ίδιος στον εαυτό του.
Η συνάντηση με τον πρώην διευθυντή του, είναι πιο πολύ μια συνάντηση με την απογοήτευση που ο ίδιος νιώθει και λιγότερο με τη ντροπή για τη δουλειά που κάνει. Συνάντηση με τα όνειρα που πήγαν στράφι, συνάντηση με τις προσπάθειες που μένουν χωρίς αναγνώριση, συνάντηση με τον εαυτό του που για άλλα ξεκίνησε και αλλού βρέθηκε.

Για το πώς να αποφύγει τη συνάντηση, ντράπηκε να γυρίσει πίσω και να παραδώσει σε άλλον τον φάκελο προφασιζόμενος κάποια αόριστη δικαιολογία.
Ευτυχώς, είχε μαζί το σκουφί, λες, αν είναι αυτός, να το θυμάται που το φορούσα και τότε; Έχει περάσει ενάμισης χρόνος· και το φορούσα μόνον στα κρύα. Θα το φορούσε μέχρι τα αφτιά και ό,τι γίνει.
Όταν έφτασε στη διεύθυνση, έβγαλε το κράνος και πέρασε πάνω στο κεφάλι του τον πλεχτό σκουφί, πριν πλησιάσει στην είσοδο της πολυκατοικίας.
Στο θυροτηλέφωνο απάντησε γυναικεία φωνή. Αυτό τον ανακούφισε κάπως. Τουλάχιστον με τη γυναίκα του, αν είναι αυτός, δεν έχουμε συναντηθεί ποτέ.
Η πόρτα του ασανσέρ άνοιξε ταυτόχρονα με την πόρτα του διαμερίσματος.
Ήταν μπροστά του. Ήταν αυτός. Ο πρώην διευθυντής του.
Άπλωσε το χέρι παρέδωσε τον φάκελο, κάτι του είπε, κάτι άκουσε να του λέει, δεν θυμάται ακριβώς τι, καλημέρισε, και έκλεισε την πόρτα, πατώντας ταυτόχρονα το κουμπί του ισογείου.
Το κουμπί της φυγής.

Με το χέρι απλωμένο και έχοντας σφιχτά τα δάχτυλα πάνω στον φάκελο που μόλις παρέλαβες, σκέφτεσαι ότι ο υπάλληλος της μεταφορικής δεν σου ζήτησε να υπογράψεις ότι τον παρέλαβες.
Όχι δεν σκέφτεσαι αυτό. Σκέφτεσαι ότι αυτή η φωνή σου είναι γνωστή.
Όχι, δεν σκέφτεσαι αυτό. Σκέφτεσαι γιατί εσύ να έχεις το κεφάλι γυρισμένο προς το πάτωμα…
Όχι, δεν σκέφτεσαι αυτό. Σκέφτεσαι πως, νέοι άνθρωποι, έτσι που γίναμε, βγαίνουν για το μεροκάματο και ό,τι νάναι· και καλά κάνουν.
Όχι δεν σκέφτεσαι αυτό. Σκέφτεσαι την απογοήτευση που μπορεί να παίρνει ένας νέος άνθρωπος, όταν τα πάντα γύρω του, του τονίζουν ότι ζει τα αδιέξοδά ενός κόσμου στον οποίο δεν φαίνεται από πουθενά να προβάλλει ελπίδα.
Όχι, δεν σκέφτεσαι καν αυτό. Σκέφτεσαι, γιατί τα κάναμε τόσο σκατά;
Όχι δεν σκέφτεσαι καν αυτό. Σκέφτεσαι ότι μαζί με τα αυτοκίνητα, πολύ πριν από αυτά, αποσύρθηκε, μάλλον βι-ά-στηκε, η αισιοδοξία.
Όχι, δεν σκέφτεσαι ούτε αυτό. Σκέφτεσαι πως δεν μπορεί…
Κάτι θα γίνει τελικά…

Μα ποια ήταν η κυρία που συνάντησες προηγουμένως; Ποιος Όμιλος ήταν αυτός για τον οποίο σου μίλησε; Ποιος ήταν ο Γιώργος; Ο Γιώργος μας, που θα έπρεπε εσύ να τον θυμάσαι υποτίθεται από τον Όμιλο;
Γιώργος.. πώς το είπε το επίθετό του; Ζαα.. κάτι.
Μπα δεν έχεις ιδέα.
Σίγουρα σε έμπλεξε με άλλον. Συμβαίνουν αυτά άλλωστε.
Μπορεί να σε είχε δει κάποια άλλη φορά στο δρόμο και θεώρησε ότι σε έβλεπε και αλλού.
Τώρα που το σκέπτεσαι, αν κρίνεις την εικόνα του προσώπου της και το από πού ερχόταν, ίσως να έχει σχέση με εκείνη τη μεγαλοκοπέλα που μένει λίγο πιο πάνω, σε αυτόν τον δρόμο που κατέβηκες κι εσύ για να φτάσεις στη λεωφόρο.
Ναι μοιάζουν, αλλά μπα. Τώρα που φέρνεις τις εικόνες τους στο μυαλό σου, εκείνη, η κοπέλα που μένει στο δρόμο, είναι πιο νέα και πιο καλοβαλμένη. Δηλαδή έχει άλλο αέρα.
Δήμητρα νομίζω τη λένε. Ναι Δήμητρα.
Συναντηθήκατε και χτες το βράδυ στο πεζοδρόμιο καθώς εσύ πήγαινες βόλτα το σκύλο. Την είδες από μακριά, δεν μπόρεσες να καταλάβεις ποια είναι· απλώς κράτησες κοντά σου τον σκύλο. Ζώο είναι, δεν ξέρεις πώς μπορεί να αντιδράσει.
Την αναγνώρισες μόνον όταν ήρθε κοντά, ενώ της χαμογέλασες μαζί με την καλησπέρα που της είπες. Ή τέλος πάντων, ένιωσες ότι της χαμογέλασες· αυτό ήθελες. Πώς να ξέρεις τι γράφτηκε στο πρόσωπό σου και τι ακριβώς είδε εκείνη. Ήταν και μισοσκόταδο.
Άσε που οι άνθρωποι δεν … Μα τι κάθεσαι και σκέφτεσαι τώρα; Άνθρωποι και σκύλοι, οι συμπεριφορές τους δηλαδή, ένα και το αυτό; Είναι δυνατόν;
Πάντως και εκείνη, το ένιωσες ότι σου χαμογέλασε· ή χάρηκε για το συναπάντημα. Μόνον που να, εκείνο το χέλοου που σου απηύθυνε, σού φάνηκε πολύ χαρούμενο και περίεργα οικείο. Σε ξάφνιασε και η αλήθεια είναι πως δεν ξέρεις πού να το αποδώσεις. Δεν έχετε και μεγάλη οικειότητα, ούτε και μιλάτε συχνά. Αν εξαιρέσεις μια φορά σε μια συνάντηση κατοίκων, ποτέ άλλοτε… α και άλλη μια φορά στον επιτάφιο. Αλλά από εκεί και πέρα, εκτός από τυπικές καλημέρες, δεν έχετε πει κάτι ιδιαίτερο.
Αλλά τώρα τι σκέφτεσαι; Πού αφήνεις το μυαλό σου να τρέχει;
Την κυρία που είδες στο δρόμο σκεφτόσουν και τη χειρονομία της να σε ακουμπήσει προσπαθείς να αναλύσεις. Έστω και να διερευνήσεις το ενδεχόμενο να είναι συγγενής με την κοπέλα που σε χαιρέτησε εχτές του βράδυ.
Πώς λοιπόν με βάση αυτή την υπόθεση, γιατί το υποθέτεις, δεν ξέρεις αν είναι αλήθεια, αν υπάρχει όντως σχέση μεταξύ τους, έφτασες ήδη σε συμπεράσματα;
Θα μου πεις, έτσι δεν γίνεται συνήθως; Δεν στήνονται ολόκληρες συστοιχίες συμπερασμάτων πάνω σε μια κατά το μάλλον ή ήττον νεφελώδη υπόθεση και μετά αυτά τα συμπεράσματα χρησιμοποιούνται σαν αποδεικτικά στοιχεία για να στηρίξουν την υπόθεση που τα δημιούργησε;
Εκείνο που είναι σίγουρο, έτσι νομίζεις δηλαδή, τη συγκεκριμένη δεν την έχεις ξαναδεί. Πιθανόν να μη μένει καν εδώ, ίσως απλώς να μην έτυχε να τη συναντήσεις άλλη φορά.
Πόσους άλλους όμως δεν ξέρεις στη γειτονιά σου. Μάλλον πόσους λίγους γνωρίζεις από αυτούς που συναντάς καθημερινά…
Και μένετε τόσα χρόνια εδώ.
Δεν αναρωτιέσαι για τους απλούς ανθρώπους που περιστασιακά βλέπεις να περπατούν στους δρόμους και τα πεζοδρόμια της περιοχής. Αναρωτιέσαι για το πόσο λίγο τους γνωρίζεις, και για τους ανθρώπους που τους θυμάσαι μια ζωή εκεί.
Πόσα λίγα πράγματα γνωρίζεις για τη ζωή τους για τα όνειρά τους, για τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν· για τις αγωνίες τους και τον αγώνα που δίνουν καθημερινά.
Κάποτε είχες δικαιολογία να μη τους ξέρεις. Έμενες, μένεις σε αυτή τη γειτονιά, όλες σου όμως οι δραστηριότητες ήταν αλλού.
Πώς να μάθεις τους άλλους και για τους άλλους.
Σαν να σου φαίνεται ότι χωρίς να το καταλάβεις, μέσα στα χρόνια που πέρασαν, άθελά σου ή χωρίς να το συνειδητοποιήσεις, πέρασες από το όσο μπορείς του Καβάφη, στα Τείχη…
Μόνον που τα τείχη τα έχεις σηκώσει γύρω σου μόνος σου.
Αυτή την ίδια αίσθηση, της έλλειψης δεσμών πέρα από τους εντελώς τυπικούς, την ένιωσες, μια φορά, νεοδιόριστος, μέσα στην τάξη. Είχες δώσει στους μαθητές να σχεδιάσουν μια κάτοψη και εσύ στάθηκες για λίγο πίσω και από το τελευταίο σχεδιαστήριο και παρατηρούσες τα σκυμμένα κεφάλια και τα λυγισμένα κορμιά.
Θυμάσαι πολύ καλά τη σκέψη που σου ήρθε αυθόρμητα καθώς το βλέμμα σου παρατηρούσε τους μαθητές:
Ποιοι είναι αυτοί; Τι ξέρω για τα όνειρά τους; Πώς μπορώ σταθώ δίπλα τους στον αγώνα που κάνει ο καθένας τους, πολύ περισσότερο πώς μπορώ να κρατήσω εγώ στα χέρια μου τις ζωές τους, που μου έχουν εμπιστευθεί;

Το χέρι κατεβάζει από το ράφι αυτά που σε έφεραν μέσα σε τούτο το χώρο, ενώ το μάτι ανιχνεύει γα τα επόμενα που υπάρχουν στη λίστα σου.
Το μυαλό όμως συνεχίζει τις δικές του αυτόνομες διαδρομές.
Τώρα το θυμήθηκες. Ή έτσι νομίζεις.
Όχι, είσαι σίγουρος.
Ο οδηγός του ταξί. Που σου φάνηκε γνωστός. Ναι βέβαια πρέπει να ήταν, ήταν, ένα από εκείνα τα παιδιά! Νίκος Στεργίου λεγόταν. Λέγεται δηλαδή. Ναι τον θυμάσαι πολύ καλά. Είσαι σίγουρος.
Ατίθασο παιδί, που μέσα του είχε απορρίψει το σχολείο, αλλά που οι άλλοι είχαν καταφέρει να τον πείσουν ότι το σχολείο είχε απορρίψει αυτόν.
Θυμάσαι, που τότε, σε ένα διαγώνισμα ενώ τον είδες ότι αντέγραφε δεν μίλησες. Και σαν να μην έφτανε αυτό, όχι μόνον έκανες ότι δεν το κατάλαβες, αλλά του έβαλες και άριστα και τον επαίνεσες μέσα στην τάξη. Ήταν ένα πείραμα που ήθελες αποφάσισες να κάνεις για να βεβαιωθείς πρώτα εσύ ότι η σκέψη σου δεν ήταν λανθασμένη.
Ναι, αλλά κι αν αποτύγχανε το πείραμα; Κι αν τελικά αντί να βοηθήσεις το παιδί αυτό του γεννούσες εντελώς αντίθετες ιδέες για τη σχέση του με τις δομές και το Κράτος Δικαίου;
Η αλήθεια είναι πως τέτοιες σκέψεις ούτε η εμπειρία ούτε ο ενθουσιασμός των είκοσι πέντε ετών αφήνουν να σχηματιστούν Τώρα τα σκέφτεσαι, που είσαι εδώ που είσαι…

Δεν θα ξεχάσεις ποτέ τη λάμψη που άστραψε στα μάτια του, όταν ανακοίνωσες τα αποτελέσματα και αποστόμωσες, συνειδητά, τον συμμαθητή του που πήγε να αφήσει υπονοούμενα.
Ούτε θα ξεχάσεις την προσπάθεια που άρχισε να καταβάλλει από εκείνη την ημέρα για να κρατήσει το εικοσάρι, το μοναδικό άριστα που είχε πάρει ποτέ στη ζωή του.
Και το πόσο περηφάνεια έδειχνε όταν τον επαινούσες στον πατέρα του, που ήρθε να πάρει τον έλεγχο. Το ότι δεν είχες σχηματίσει τις καλύτερες εντυπώσεις για τον πατέρα του, δεν χρειάζεται να το ανασύρεις στη μνήμη σου. Σκληρός, αυταρχικός, φαινόταν από πολύ μακριά πως ήταν ένας από τους κύριους υπεύθυνους αν όχι ο μοναδικός, για την κατάσταση του νεαρού. Πρώην χωροφύλακας που η άδεια ταξί, κοίτα πόσα πολλά θυμάσαι, που είχε εξασφαλίσει του είχαν δώσει τη δυνατότητα να αποκτήσει ικανά περιουσιακά στοιχεία, αλλά και να αξιολογεί κοινωνικά συστήματα και συμπεριφορές.
Όχι, το βλέμμα που διασταυρώθηκε με το δικό σου, το βλέμμα του οδηγού του ταξί, όχι, δεν είχε τίποτα από τη λάμψη εκείνης της ημέρας που ανακοίνωσες τα αποτελέσματα…
Δεν θέλεις να το παραδεχτείς, αλλά αν το ψάξεις, πιο πολύ σου θύμισε εκείνον τον πατέρα.
Φυσικό όμως δεν είναι;

Μα πάλι το μυαλό σου κάνει τα δικά του άλματα.
Αλήθεια, πότε το είχες επισημάνει αυτό, -για τα άτακτα και ασυνάρτητα άλματα του μυαλού σου-για πρώτη φορά;
Ήταν εκείνη τη φορά, σε ένα συνέδριο. Και το φεγγάρι ολόφωτο να καθρεφτίζεται μέσα στη θάλασσα…
Εικόνες που έμειναν φυλαγμένες στα πιο βαθιά κατώγια της ψυχής.

Η συσκευασμένη ζάχαρη που κατέβηκε από το ράφι στο καλάθι που έχεις περασμένο στο χέρι, σε ξανάφερε πίσω από τις σχολικές αίθουσες στη σημερινή πραγματικότητα.
Πόσο ανάγκη ένιωσες ότι είχε εκείνο το χέρι να πιαστεί από κάπου;
Πόσο ανάγκη έχει ένα χέρι μόνο, να βρει ένα αποκούμπι.
Κι ας μην είναι πάντα ένα γερά θεμελιωμένο στήριγμα. Ας είναι ένα ραβδί που μπορεί να λυγίζει, ή ένας λόγος που απλά θα έρθει να χαϊδέψει για λίγο το συννεφιασμένο πρόσωπο.
Παρόλο που το άγγιγμα ήταν στιγμιαίο, παρόλο που η φωνή όταν αναρωτιόταν μα καλά γιατί δεν θυμάστε, ήταν ανάμεσα στο ράγισμα και την ειλικρινή έκπληξη, το μήνυμα που ακουγόταν, είσαι σίγουρος, έφτασε μέσα σου πολύ δυνατό.
Σχεδόν σαν κραυγή.
Υπάρχω. Θέλω να υπάρχω. Πιο πολύ όμως θέλω να ελπίζω ότι θα έχω κάπου να στηριχτώ. Να ελπίζω ότι μπορεί να υπάρξει ένα χέρι που θα μπορούσε, αν το χρειαστώ να μου προσφέρει μια βοήθεια, ένα στήριγμα.
Να γίνει μια συντροφιά.

Όχι, δεν ξέρεις πώς να αντιμετωπίσεις τέτοιες καταστάσεις. Ούτε και θα ήθελες δηλαδή.
Ακόμα κι αν σε ρωτούσαν, δεν νομίζεις ότι θα είχες μια απάντηση να δώσεις.
Ο κόσμος γύρω τρέχει στους δικούς του ρυθμούς. Μαζεμένοι σε πλήθος, ο καθένας βιώνει τη δική του μοναξιά.
Όχι δεν ξέρεις.
Δεν ξέρεις αν ένα άγγιγμα, ένας ψίθυρος, το καθρέφτισμα του φεγγαριού στη θάλασσα, ένα χειρόγραφο στολισμένο με εικόνες μιας μοναχικής ζωής, αν το θρόισμα των φύλλων στην ανάσα του αέρα, μπορεί να γίνει αφορμή για το σπάσιμο της αλυσίδας.
Αν θα καταρρεύσουν οι τοίχοι των φυλακών που το θολό και απροσδιόριστο μέλλον ορθώνει.

Με τα ψώνια κρεμασμένα στο χέρι, προχώρησες προς την έξοδο.
Η γυάλινη πόρτα άνοιξε αυτόματα.
Από το φως των λαμπτήρων νέον, βγήκες στον παγωμένο ήλιο, με τα ψώνια κρεμασμένα στο χέρ.
Ο σκύλος, ακόμα ξαπλωμένος στη θέση του, τούτη τη φορά δεν περιορίστηκε στο να σου κουνήσει την ουρά. Γύρισε και ανάσκελα με κεκαμμένο το πόδι για να δεχτεί τα χάδια σου.
Φυσικά, του έκανες το χατίρι.
Εσύ;
Ή, εκείνος, ήθελε κάτι να σου πει;

Δεν θα πήγαινε και πολύ μακριά βέβαια. Δυο τετράγωνα κάτω από την κεντρική λεωφόρο, αλλά ένας λόγος παραπάνω. Έπρεπε, για να φτάσει σπίτι της, να διασχίσει αυτή την κεντρική λεωφόρο· και φανάρι δεν υπήρχε. Ούτε καν διάβαση δηλαδή. Το φανάρι είναι ένα τετράγωνο παραπέρα, από συνήθεια όμως όλος ο κόσμος περνούσε από εκείνο το σημείο.
Παλιά, αρκετά παλιά, όταν λειτουργούσε ο ιππόδρομος στην περιοχή και εδώ πιο πάνω ήταν οι στάβλοι, από το ίδιο σημείο περνούσαν οι ιπποκόμοι κρατώντας τα άλογα από τα γκέμια. Ιπποκόμοι· αλογάδες τους έλεγαν στη γειτονιά. Αλογάδες για να τους ξεχωρίζουν από τους αλογομούρηδες, εκείνους που είχαν μανία να παίζουν στον ιππόδρομο. Και να χάνουν, από το περιεχόμενο του πορτοφολιού τους, μέχρι τα ίδια τους τα σπίτια. Και τις γυναίκες τους.

Η Βάσω είχε έρθει από νωρίς. Να πιουν τον καφέ τους και να τα πούνε. Τι να έκανε κι εκείνη μόνη στο σπίτι.
Από τότε που έχασε τον άντρα της, τον Γιώργο, έχει αρχίσει να καταπέφτει.
-Μα τι κάνεις; Γιατί παράτησες τον εαυτό σου; Η ζωή δεν τέλειωσε για σένα. Κακό πολύ κακό που χάσαμε τον Γιώργο, αλλά η ζωή συνεχίζεται. Σε χρειάζονται, σε χρειαζόμαστε όλοι. Σε παρακαλώ βρε Βάσω μην παρατάς τον εαυτό σου. Εσύ, που ήσουν το φιγουρίνι στην άλλη γειτονιά που μέναμε, δεν μπορείς να εγκαταλείπεις τον εαυτό σου. Επιτέλους. Βγες και λίγο πιο έξω. Ξαναπήγαινε στον Όμιλο. Έχεις τόσους φίλους εκεί. Κάνε κάτι.
Τέτοια της έλεγε συνήθως δηλαδή, τέτοια της είπε και σήμερα, πριν πιάσουν να συζητάνε για τα καθημερινά, για τα χαΐρια της προκομμένης της ανιψιά της, για τα τσιλιπουρδίσματα του ανιψιού της, -παιδιά και τα δυο της Βάσως- για τα όνειρα που κάνανε μικρές. Όνειρα και επιθυμίες που είτε έμειναν ανεκπλήρωτες είτε ξεχάστηκαν γιατί η καθημερινότητα που έχει τη δική της σκούπα, τα θεώρησε εμπόδια στο διάβα της.

Την είδε που κονταστάθηκε στην ένωση του δρόμου με τη λεωφόρο. Η κίνηση ήταν αρκετή, όχι όμως όπως τις άλλες ημέρες.
Δίπλα της ήρθε και στάθηκε για να περάσει κι αυτός απέναντι· ο γείτονας· γνωστός σε όσους μένουν χρόνια εκεί.
Σαν να βάρυνε λίγο. Και τα μαλλιά του… όμως του δίνουν γοητεία. Κοίτα άρχισε κι αυτός να ντύνεται βαριά. Η Βάσω δεν τον ξέρει πως να τον ξέρει; Εκείνη έμεινε ελάχιστα σε αυτή την περιοχή. Σκέψεις που συντρόφεψαν ένα αμυδρά γλυκό χαμόγελο που φώτισε για λίγο το πρόσωπό της.
Μόλις εγκατασταθήκανε οικογενειακώς σε αυτή την περιοχή, η Βάσω παντρεύτηκε τον καλό της και έφυγε. Η Δήμητρα και οι γονείς τους, έμειναν όλα αυτά τα χρόνια εκεί. Αρχικά στο μικρό σπίτι που είχαν αγοράσει και μετά σε ένα από τα διαμερίσματα που πήραν όταν έδωσαν το σπίτι για αντιπαροχή.
Τον Μιχάλη όμως, εκείνη, η Δήμητρα, τον ξέρει. Παλιός γείτονας, πολύ πιο παλιός κάτοικος της περιοχής, μεγάλωσε μαζί με την περιοχή, όπως την πληροφόρησαν χαρακτηριστικά άνθρωποι που τον ήξεραν από μικρό παιδί. Όταν εκείνη τον γνώρισε ήταν ωραίος νέος.
Δυνατό σώμα, έντονο περπάτημα, μαλλί σκούρο και πυκνό, κινήσεις που τραβούσαν το μάτι κι ας μην το ήθελες..
Μια περίοδο μάλιστα, τότε που εκείνη ήταν στο πτυχίο της Νομικής και ο Μιχάλης είχε τελειώσει και το στρατιωτικό του, τα καλημερίσματά τους ήταν αρκετά συχνά.
Δεν το έκρυψε από τον εαυτό της ποτέ. Ναι, τον είχε ερωτευτεί!
Δεν θυμάται πότε!
Και δεν τη νοιάζει να θυμηθεί.
Εκείνο που τη νοιάζει είναι αυτό που ζει.
Που δεν μπορεί να κουλαντρήσει…

Πολλές νύχτες ξαγρύπνησε κοιτώντας το φεγγάρι ψάχνοντας να βρει στην πότε χαμογελαστή και πότε κρυμμένη πίσω από τα σύννεφα σελήνη κάποιο σημάδι του εκεί να της χαμογελά· ενώ κάποιες άλλες φορές, το μαξιλάρι υγράνθηκε από τα δάκρυα, που καθώς το ξέρει, έχουν τον δικό τους δερβέναγα και τρέχουν έτσι, επειδή εκείνος τα προστάζει.
Φυσικά αυτός ποτέ δεν το έμαθε ποτέ. Ούτε και θα το μάθει.
Και κανείς άλλος.
Μόνον μια φορά, σε μια στιγμή αδυναμίας, μίλησε γι αυτόν στην κολλητή της από τα μαθητικά θρανία, την Τζίνα.
Πίνοντας οι δυο τους καφέ στην παραλία τον είδαν να περνάει και τον συζήτησαν μετά τον χαιρετισμό που είναι η αλήθεια, εκείνη τον επιδίωξε.
Χωρίς να μπει σε λεπτομέρειες, της είπε ότι τον βρίσκει πολύ συμπαθητικό και σοβαρό. Τίποτα άλλο.
Τώρα τι κατάλαβε η Τζίνα, εκείνη το ξέρει. Μπορεί και ό,τι θα φανταζόταν αυτή στη θέση της φίλης της, μπορεί όμως και όχι.

Όχι· δεν μπορεί να πει ότι αυτός, ο έρωτάς της δηλαδή γι αυτόν, ήταν η αιτία που εκείνηδεν παντρεύτηκε. Άλλωστε, η δουλειά της την συνεπήρε πολλές φορές και ήταν ευχαριστημένη με τον κύκλο των συναδέλφων της. Δόξα τω Θεώ το δικηγορικό της γραφείο έχει την πελατεία του, και μάλιστα στέκει καλά στα πόδια του, παρά την κρίση και εκείνη τα χειρίζεται όλα πολύ καλά. Τόσο που να μπορεί να πάρει μια άδεια από τον εαυτό της για να πιει έναν καφέ με την αδελφή της.
Δηλαδή, χτες που τηλεφωνήθηκαν εκείνη το πρότεινε και μάλιστα της πρότεινε να πάνε κάπου έξω, στην παραλία ίσως, αλλά όπως το περίμενε, η Βάσω δεν το δέχτηκε. Η μεγάλη της υποχώρηση ήταν να πιουν τον καφέ, εδώ στο σπίτι της.

Αλλά τώρα τι να λέει η Βάσω με τον Μιχάλη;
Περιέργεια ή ζήλια;
Αν ήξεραν και οι δυο. Αν μπορούσαν να δουν το βλέμμα της να τους παρατηρεί. Μια μικρή υποψία ζήλιας, για την τύχη της αδελφής της, αλλά και πολύ μεγάλη δόση τρυφερότητας για εκείνον που φώτισε τόσες από τις νύχτες της, που τη συντροφεύει στις ηθελημένες μοναξιές της, που είναι στο πλάι της, κι ας το αγνοεί ίδιος, όταν πασχίζει να δώσει σχήμα στα συναισθήματά της και χρώμα πάνω στον καμβά ή όταν μουτζουρώνει σελίδες με ποιήματα που ποτέ δεν θα τα δουν τα μάτια για τα οποία γράφτηκαν.

Μα τόση οικειότητα, που να του πιάνει το χέρι; Πώς; Το μικρό φιδάκι της ζήλιας, έκανε την εμφάνισή του, για να δώσει τη σιγανή τσιμπιά του.
Πόσο θα ήθελε να είναι αυτή στη θέση της αδελφής της.
Έστω για να τον αγγίξει, όπως τελικά έκανε το χέρι της αδελφής της.
Να τον αγγίζει.
Μόνον;
Να το πάρει αγκαλιά και να σφιχτεί επάνω του, θα ήθελε -και μόνον σε αυτή τη σκέψη σύγκορμη τραντάχτηκε- αλλά έστω κι αυτό το άγγιγμα θα της ήταν τώρα αρκετό.

Ταξίδεψε πολύ για να τον βγάλει από το μυαλό της. Βγήκε με πολλούς συναδέλφους, αλλά και φίλους, για να καταφέρει να τον απομακρύνει από τη σκέψη της. Αδύνατον.
Το κενό στην καρδιά της δεν μπορούσε να το γεμίσει τίποτα και κανένας.
Κανένας άλλος· αλλά ούτε και αυτός, αφού δεν τον είχε…
Στο θέατρο, φανατική θεατρόφιλη, άφηνε τον εαυτό της να ταυτιστεί με τους πρωταγωνιστές κάθε φορά που έβλεπε έργο στο οποίο ο μονομερής έρωτας έμενε χωρίς ανταπόκριση. Στο σινεμά το ίδιο.
Ντρέπεται που το σκέπτεται, αλλά ναι, πολλές φορές βρέθηκε με ένα Άρλεκιν ή ένα Βίπερ Νόρα στο χέρι, κι ας τα κορόιδευε όταν άκουγε φίλες της να μιλάνε γι αυτά.
Και δεν ξέρει καν γιατί όλο αυτό. Δεν είναι δα ο πιο ωραίος· ούτε στους επιτυχημένους θα τον τοποθετούσες. Δηλαδή τι επιτυχία να έχει ένας δάσκαλος; Άντε να τον ερωτευθεί καμιά μαθήτριά του, ή να καταφέρει, με τις γνωριμίες του, να εκλεγεί Δήμαρχος στο χωριό του. Σιγά. Αν έψαχνε για επιτυχημένους, είχε από τόσους να διαλέξει. Πετυχημένοι και με κύρος ,ακόμα και με διεθνή αναγνώριση, έπεφταν στα πόδια της έτοιμη να της προσφέρουν ό,τι θα τους ζητούσε.
Εκείνη όμως εκεί. Στον Μιχάλη.
Στον πρώτο έρωτά της. Και τελευταίο από όσο φαίνεται.

Είναι μερικά πράγματα στη ζωή που δεν μπορείς να τα παλέψεις.
Και αυτό είναι ένα από αυτά.
Και πρέπει να το παραδεχτεί. Ζει με αυτόν τον ανεκπλήρωτο έρωτα. Ζει γι αυτόν τον ανεκπλήρωτο έρωτα.
Και ανομολόγητο.
Αλλά και πώς να το ομολογήσει; Πώς; Σε ποιον;
Μια δυο φορές που μιλήσανε κάπως περισσότερο οι δυο τους, δεν μπορεί να πει, και ευγενής ήταν και ζεστός. τρυφερός της είχε φανεί, αλλά είχε απορρίψει αυτόν τον χαρακτηρισμό. Πώς τρυφερός μαζί της; Γιατί;
Θυμάται εκείνη την φορά, -όλες τις φορές τις θυμάται, αλίμονο να μη θυμάται την κάθε στιγμή αφού όλες της οι στιγμές είναι αφιερωμένες σε αυτόν- που στάθηκαν πλάι στην περιφορά του επιταφίου. Το Ω γλυκύ μου Έαρ, έγινε από τότε το μέλος που γεμίζει κάθε γωνιά της ψυχής της. Και την άλλη, εκείνη που βρέθηκαν σε μια συνάντηση των κατοίκων της περιοχής. Εκείνος μόλις είχε επιστρέψει από ένα ταξίδι του στο Παρίσι-για επαγγελματικούς λόγους της είχε τονίσει- και εκείνη βρήκε την αφορμή να αναπολήσει βόλτες στη Μονμάρτρη μπροστά στο Πάνθεον, έξω από την Νοτρ Νταμ.
Βόλτες που τον είχε δίπλα της, που ήταν κλεισμένη μέσα στην αγκαλιά του.
Ένα βράδυ, με ένα ποτήρι κόκκινο κρασί μπροστά της, σε ένα μπιστρό στη Μπουλεβάρντ Σαιν Μισέλ…
Όχι βέβαια· τίποτα από αυτά δεν τόλμησε να ξεστομίσει. Τι να του πει; Για τις επιθυμίες της και τα ανεκπλήρωτα όνειρά της; Για τις ατέλειωτες ώρες που έχει περάσει στο πλάι του; Για τον μεγάλο έρωτα που ζούσε;
Θα την περνούσε για τρελή ο άνθρωπος και θα είχε δίκιο.
Της έφτανε που άκουγε εκείνον να μιλάει και να λέει κάτι για υπουργείο παιδείας της Γαλλίας και της Ελλάδας, για επιτροπές και άλλα ανάλογα της δουλειάς του. Μόνον κάποια στιγμή που ξέφυγε από τα συνηθισμένα, άλλαξε την κουβέντα και της είπε για μια βόλτα στις όχθες του Σηκουάνα, που δώρισε στον εαυτό του, μια ημέρα που έβρεχε· εκείνη μονομιάς βρέθηκε στο πλάι του, ακουμπώντας απαλά το κεφάλι της στους ώμους του. Πόσο τη δρόσιζε το ψιλόβροχο που τους νότιζε τα μαλλιά και τα ρούχα δίπλα από τα γαλήνια νερά του ποταμού…

Περάσανε απέναντι. Κάτι λένε. Όχι, δεν μοιάζει να λένε κάτι έξω από τα τυπικά.
Όλα είναι όπως πριν.
Η Βάσω χάθηκε στο βάθος του δρόμου.
Η Μιχάλης πάλι όχι. Ήταν εκεί, όπως πάντα. Δίπλα της. Με τα χέρια του περασμένα γύρω από τους δικούς της ώμους…

Η Δήμητρα μπήκε στο δωμάτιο, έκλεισε τη μπαλκονόπορτα, τράβηξε τις κουρτίνες και κάθισε στο γραφείο της.
Μπορεί να είχε να διαβάσει εκείνη τη δικογραφία για την απαλλοτρίωση του οικοπέδου της οικογένειας Ζησιάδη, εκείνη όμως προτίμησε να ανοίξει το μικρό σημειωματάριό της και να αρχίσει να σχεδιάζει εικόνες από τη ζωή που δεν μπορεί να ζήσει.
Εικόνες από τη ζωή που ζει μόνον εκείνη…

Ο δρόμος ανοιχτός, ο ίδιος δεν βιάζεται, τα φανάρια ανοιγοκλείνουν χωρίς όμως να φέρνουν αυτοκίνητα από τις καθέτους.
Στο ραδιόφωνο ο γνωστός δημοσιογράφος, αυτός με την έντονη και μεταλλική φωνή, μιλάει μόνιμα για την κρίση. Και για την επόμενη δόση. Και το χαράτσι.
Μα πώς να δώσει ο άλλος χρήματα; Του πήγε το χαράτσι τετρακόσια ευρώ· έχει να τα δώσει; Τετρακόσια παίρνει όλα κι όλα από τη σύνταξή τους.
Και μετά σου λέει ότι πριν από το εβδομήντα τέσσερα δεν περνούσαμε καλά. Είπε δυνατά τη σκέψη του.
Αυτό το τελευταίο ήταν δικό μου. Όχι δηλαδή πως ήξερε ο ίδιος τι γινόταν πριν από το εβδομήντα τέσσερα, τότε, τον καιρό της χούντας, αλλά του τα έχει πει ο πατέρας του.
Μην ακούς τι λένε. Οι αριστεροί και οι πούστηδες κυβερνάνε σήμερα. Και γιαυτό πάμε κατά διαόλου.
Ο Γιώργης ήταν λεβέντης. Έκανε την επανάσταση για να μας σώσει από τα κουμούνια και τους συνοδοιπόρους τους. Μωρέ καλά έκανε και τους έστειλε τους ξεκωλιάρηδες στα ξερονήσια. Τότε δεν ξέραμε τι θα πει πληθωρισμός και ύφεση και χαράτσια και σκατά. Ενώ τώρα με τα λαμόγια..
Έχει δίκιο ο πατέρας μου, σκέφτηκε. Με αυτά τα μουνόπανα που έχουμε μπλέξει, όλο να πληρώνουμε ζητάνε. Ευτυχώς όμως, τουλάχιστον με τα τελευταία μέτρα, που μας έβαλαν να εκδίδουμε αποδείξεις, μπορεί να πληρώσαμε κι εμείς ένα μικρό κόστος για την αγορά της ταμειακής, αλλά γλιτώσαμε από το τεκμήριο. Τώρα μας φορολογεί με βάση τις αποδείξεις. Ε και αφού σχεδόν κανένας δεν ζητάει αποδείξεις, σιγά να μη τους κόβω από μόνος μου.
Πώς θα τα βγάλω πέρα αλλιώς; Το ταξί έχει έξοδα. Και όπως δεν υπάρχει πολλή κίνηση, πού να βγω; Και θέλουν οι παλιομπινέδες να αφήσουν ελεύθερα τα ταξί. Πού βρε μαλάκες θα κινηθούν όλα αυτά; Πού το βρήκες γραμμένο βρε αρχίδι υπουργέ, να αποφασίζεις εσύ για τη ζωή μας;

Στο ραδιόφωνο η μουσική έχει πάρει τη θέση της πολιτικής ανάλυσης.
“Μια ζωή πληρώνω αμαρτίες αλλονών..”.
Α, ρε αθάνατη Ρίτα. Βέβαια εκείνος ο σκατόψυχος ο Αντρέας σε είχε θεά, αλλά τι φταις κι εσύ; Τουλάχιστον ο πατέρας μου που σε ήξερε, μου έχει πει τα καλύτερα. Για σένα και για τον Στράτο.
Θεούς σας έχει ακόμα.

Το φανάρι, που μόλις τώρα προσπέρασε, έκλεισε γι’ αυτούς που τον ακολουθούσαν. Από τον καθρέφτη βλέπει τα αυτοκίνητα να διασχίζουν το δρόμο· κανένα προς τα εδώ. Εμ ποιος τρελάθηκε να πάει στο κέντρο. Εκεί είναι για νάναι με τις δουλειές. Αναδουλειά και άγιος ο Θεός.
Και είναι και όλοι αυτοί οι αραπάδες και οι αλβανοί που κυκλοφορούν. Ποιος να πλησιάσει, αν δεν έχει σφίξιμο με τη δουλειά;
Το πόδι στο φρένο ασυναίσθητα. Και ο μπροστινός του το ίδιο έχει κάνει. Βλέπει τα φανάρια των φρένων.
Μην πέσω και πάνω του. Δεν είναι ώρα για τέτοια. Και με την ασφάλεια ληγμένη τόσο καιρό. Μα του το λέω του μαλάκα του συνεταίρου του πατέρα μου. Καμιά φορά θα με πιάσουν και θα μας πηδήξουν. Αυτός όμως, όλο άσε και θα δούμε.
Να πα να γαμηθεί ο καβούριας. Θα πιέσω τον πατέρα μου, να τελειώνουμε.
Ξανά το πόδι στο γκάζι. Ή μάλλον όχι.
Λες αυτοί οι δυο να θέλουν ταξί; Όχι, θα μου έκαναν σήμα.
Μα αυτός δεν είναι ο Πορίδης; Ο καθηγητής που είχα στη σχολή. Πού βρέθηκε εδώ; Και αυτή δίπλα του κάπου την ξέρω. Α ναι Είναι η μάνα της Πίνας. Πήγαινε κι εκείνη στο σχολείο, αλλά σε άλλο τμήμα. Μάλλον και σε άλλη τάξη. Το ξέκωλο. Έτσι τη φωνάζαμε.
Ά ρε κάτι πίπες που έκανε. Όλο το σχολείο την είχε περάσει. Ο Μάκης μου το είχε πει. Την είχε πάρει κι αυτός. Εμένα δεν μου κάθισε. Τα είχα τότε με τη Φρόσω. Από το Α2. Ο Πορίδης δεν της έκανε μάθημα όμως αυτηνής. Αυτός είναι ηλεκτρολόγος, ενώ η Πίνα, Πίνα η πίπα τη λέγαμε, πήγαινε για κομμώτρια. Ούτε ξέρω αν τελείωσε ποτέ. Δηλαδή αν τελείωσε κομμώτρια. Στις τουαλέτες συνέχεια τελείωνε! Καλό ε; Α ρε μεγάλε Σεφερλή!
Και πού βρέθηκαν αυτοί μαζί; Ο Πορίδης και η μάνα της Πίνας; Και του κρατάει το χέρι;Γίνεται;
Όχι τον ακούμπησε μόνον. Είπα κι εγώ
Τον θυμάμαι τον Πορίδη. Καλό ανθρωπάκι, αλλά λίγο αλλοπαρμένος. Όλο μαλακίες μας έλεγε. Για τον άνθρωπο και τις αξίες του και παπαριές. Καλός ηλεκτρολόγος, δεν λέω, μπορούσε να σου πει πού έχει βλάβη το δίκτυο μόνο που κοίταζε την πρίζα, λέγανε οι παλιότεροι· αλλά κολλημένος αδελφέ μου.
Πότε ήταν που τον είχα; Στη δεύτερη τάξη της τεχνικής σχολής. Μας έκανε αυτοματισμούς και ηλεκτρικές μηχανές.

Α ρε δάσκαλε. Μουρμούρισε. Και σου είχα κάνει κάτι πλάκες. Εμ κι εσύ με τις αριστερές σου ιδέες. Καλά, δεν μας μίλαγες ανοιχτά, αλλά τι νομίζεις ότι εμείς δεν καταλαβαίναμε; Δεν το βλέπαμε ότι πετούσες στα σύννεφα; Ο άνθρωπος και η αλληλεγγύη και η συμμετοχή στα κοινά και αρχίδια μάντολες. Τι μας λες μωρέ; Έχει βγει στο πεζοδρόμιο να δεις πώς βγαίνει το χρήμα; Το πεζοδρόμιο δάσκαλε είναι το μεγάλο πανεπιστήμιο. Όχι τα βοϊδοσχολεία που, καλά λέει ο πατέρας μου, τελείωσες εσύ.
Και να είμαστε συνεπείς με το κράτος! Μας το τόνιζες. Ε δεν μας χέζεις ρε νταλάρα και συγνώμη για την ασέβεια.. Γιατί δηλαδή, τι κάνει εκείνο για εμένα; Και τι έκανε; Όχι δάσκαλε. Εγώ όπου μπορώ το κράτος θα το κλέβω και να πάει να γαμηθεί. Καλά δεν λέω, και σε μερικά είχες δίκιο· “αν δεν πληρώσω εγώ αν δεν πληρώσεις εσύ, τότε ποιος θα πληρώσει για τις σπουδές σας;” έλεγες. Εντάξει ρε δάσκαλε. Να πληρώσουμε εμείς, αλλά να πληρώσουν πρώτα οι βιομήχανοι. Να πληρώσουν οι χαραμοφάηδες οι πολιτικοί. Δηλαδή γιατί μόνον ο Καρτζαφέρης είπε να κάνουν περικοπές στους μισθούς που παίρνουνε; Οι άλλοι τι; Για να τα τρώνε μόνον είναι;
Μουρμούρες και σκέψεις καθώς το αυτοκίνητο είχε προ πολλού περάσει το παράξενο ζευγάρι που περίμενε υπομονετικά να περάσει απέναντι στο δρόμο. Η διαδρομή πεζοδρόμιο διάζωμα γύρω στα δώδεκα μέτρα, δεν είναι και μικρή για μεγάλους ανθρώπους. Καλά κάνουν και περιμένουν.
Τους κοίταξε μέσα από τον καθρέφτη του αυτοκινήτου, και προσπάθησε να ξαναφέρει στο μυαλό του την εικόνα του δασκάλου του, που μόλις είχε προσπεράσει.
Να με γνώρισε; Με κοίταξε με ένα βλέμμα απλανές. Σαν να ήθελε να κρύψει κάτι. Τι; Το ότι δεν περίμενε να οδηγώ ταξί και περίμενε να με δει να πηγαίνω στα ΤΕΙ; Ναι, μου το είχε πει ότι περίμενε από εμένα να προχωρήσω. Το είχε πει και στον πατέρα μου δηλαδή, όταν ήρθε να πάρει τον έλεγχο. Αλλά εγώ πού μυαλό για συνέχεια στα θρανία. Τότε, στην τελευταία τάξη, τρίτη Λυκείου, τα είχα με την Πόπη από τις χημικούδες και με κυνηγούσε και η Άντα από τους μικροβιολόγους. Ε γκομένιζα κι εγώ. Δηλαδή τι γκομένιζα; Όποια μου καθότανε την περιποιόμουνα. Και να δεις τα πουτανάκια, όταν μαθαίνανε ότι πήδηξα τη φίλη τους, ερχόντουσαν και μου κωλοτριβόντουσαν να πηδήξω κι αυτές.
Με αυτά και τα άλλα, βγήκα και στο δεκαπενταμελές. Εκεί να δεις γκόμενες. Κάναμε και την εκδρομή τότε. Αχ… καλά ήταν.
Τώρα τι γίνεται;
Τώρα με την κυρά στο σπίτι, ε όχι και να έπαιρνα καμιά από εκείνες, πρόσεξα τι πήρα, και δυο παιδιά, άντε να τα βγάλεις πέρα.
Καλά που έχω και το γέρο μου και δίνει καμιά βοήθεια, μου έδωσαν και τον δεύτερο όροφο στο σπίτι. Τα κουτσοβολεύω. Ευτυχώς δεν λες που κατάφερε η γυναίκα μου και έγινε μόνιμη στο ΙΚΑ; Ο φίλος του πατέρα μου, μας βοήθησε. Τώρα αυτός είναι στον στενό κύκλο του Σαμαρά. Σίγουρα θα γίνει υπουργός μετά τις εκλογές. Αρκεί να βγούνε δηλαδή.Εγώ πάντως δεν τους ψηφίζω. Μαλάκες είναι και αυτοί όπως και οι άλλοι. Για μένα μόνον ο Καρατζαφέρης είναι μάγκας. Είναι ο μόνος που ξέρει τι λέει ρε παιδί μου. Άσε που τους έχει όλους στο ένα πόδι. Ό,τι τους διατάζει αυτά κάνουν.

Το όχημα πέρασε στη μεγάλη λεωφόρο. Τελευταία ματιά στο καθρεφτάκη. Μόνον αυτοκίνητα στο δρόμο. Απέναντι τα γραφεία της Νέας Δημοκρατίας. Σιγά που θα τους ξαναψηφίσω αυτούς τους μαλάκες. Έχει δίκιο ο πατέρας μου. Τώρα μάλιστα που και ο Υπουργός είναι δικός μας…
Γύρω γύρω μεγάλα πολυκαταστήματα. Πώς βγαίνουν αυτοί άραγε; Ήδη το ένα έκλεισε. Τα μάζεψε και έφυγε δηλαδή. Το άλλο, απέναντι αλλάζει ονόματα. Και; Χωρίς λεφτά πώς να ψωνίσει ο κόσμος;
Η μεγάλη λεωφόρος άδεια, τουλάχιστον για τα δικά της δεδομένα. Απέναντι στο βάθος, ο Λυκαβηττός με τον Αη Γιώργη στην κορυφή του.
Εποπτεύει, αμίλητος. Το να πει κι αυτός;
Ο ήλιος συνεχίζει την πορεία του πάνω από τη μπερδεμένη πόλη.
Αλήθεια, τι να ήθελε ο Πορίδης με τη μάνα της Πίνας;

Αλλά ετούτος εδώ, θέλει να περάσει απέναντι. Ευτυχώς τα αυτοκίνητα σταμάτησαν.
Τελευταίο αυτό το ταξί που πέρασε βιαστικά μπροστά μας.
Όχι και να δεχτώ το χέρι του για να ανέβω στο διάζωμα. Τι με πέρασε.
Κάνει πώς δεν με θυμάται, γιατί είμαι σίγουρη ότι με έχει θυμηθεί και θέλει να μου το παίξει και ευγενής. Μπορεί γιατί δεν ήρθε στην κηδεία του συχωρεμένου. Δηλαδή δεν θυμάμαι να ήρθε.

Στριμωχτά είμαστε εδώ πάνω, ανάμεσα στις πικροδάφνες, αλλά δεν γίνεται κι αλλιώς.
Με ρωτάει ξανά τι κάνω. Δηλαδή τι περιμένει να του απαντήσω;
Τώρα δε μιλάει καθόλου. Γιατί δεν μιλάει; Τι να σκέπτεται;
Πάντως να με φλερτάρει αποκλείεται. Δεν του κάνω. Το είδα στα μάτια του. Όχι ότι με ενδιαφέρει κιόλα.
Χήρα γυναίκα εγώ, κι αυτός χοντρός και ασπρομάλλης, θε μου σχώραμε.
Φταίω εγώ που τον πλησίασα να του μιλήσω.
Τον άγγιξα και στο χέρι.
Πάνω από το μπουφάν του, πάντως.
Δεν ξέρω γιατί τόκανα. Μάλλον μου φάνηκε ότι έτσι θα με θυμόταν. Θα με ρωτούσε για τον Γιώργο μου. Τίποτα αυτός όμως. Μόνον με ρώτησε τι κάνω.
Τι να κάνω; Ζω τη μοναξιά μου και την πηγαινοφέρνω μέχρι της αδελφής μου. Άντε και καμιάς φίλης αραιά και πού.
Τώρα που άρχισα να βγαίνω, είναι η αλήθεια δεν με κρατάει το σπίτι.
Τι να κάνω μόνη μου μέσα στους τέσσερις τοίχους; Μου λείπει πολύ ο Γιώργος.
Τα παιδιά μας, -πρέπει να συνηθίσω να λέω τα παιδιά μου, αφού ο Γιώργος δεν είναι πλάι μου πια. Θεέ μου πώς να το συνηθίσω κάτι τέτοιο- πήραν τον δρόμο τους προ πολλού.
Όχι δεν έχω παράπονο, αλλά δεν έχω και ένα χέρι να πιαστώ. Κι αν μου τύχει τίποτα;
Ναι· γι αυτό του άγγιξα το χέρι λίγο πριν. Να δω αν μπορεί να υπάρχει και για μένα ένα χέρι να κρατηθώ. Φυσικά όχι αυτουνού. Αυτός ούτε που το κατάλαβε. Κοίταζε με βλέμμα απλανές ακόμα και το ταξί που πέρασε, λες και περίμενε να δει τι; Κανένα φάντασμα στη μέση της λεωφόρου, μεσημεριάτικα; Αλλά ναι, τέτοιος ήταν. Τον θυμάμαι καλά από τον Όμιλο.
Και σε κάτι συνελεύσεις· όλο αρπαζόταν. Κοκκίνιζε και φώναζε.
Μάταια οι άλλοι προσπαθούσαν να τον συγκρατήσουν.
Μόνον τον Γιώργο μου άκουγε. Τον φοβόταν μάλλον. Δν εξηγείται αλλιώς δηλαδή.
Αχ ο Γιώργος μου. Είχε ένα χέρι.
Δεν ντρέπομαι να το πω· με βαρούσε. Δηλαδή όχι πολύ ούτε συχνά. Καμιά σφαλιάρα όταν θύμωνε πολύ. Δεν μπορούσε, έλεγε, να υποφέρει τη γκρίνια μου. Δεν τον συνεριζόμουν. Ήξερε εκείνος. Άντρας ήταν άλλωστε. Μερικά πράγματα τού τα συγχωρούσα.
Θύμωνα από μέσα μου και μια φορά μάλιστα δεν άντεξα και απείλησα να του πετάξω ένα τασάκι, αν θα ξανασήκωνε το χέρι του επάνω μου. Και θα το έκανα. Δεν με συγκρατούσε τίποτα εκείνη την ώρα.
Το κατάλαβε τότε και ζήτησε συγνώμη. Δηλαδή τι παράδειγμα δίνεις στα παιδιά μας, του πέταξα όταν ηρεμήσαμε λιγάκι.
Τη θυμάμαι σαν και τώρα τη στιγμή.
Και εκείνος ήξερε να υποχωρεί, όχι συχνά βέβαια, αλλά κι εγώ ήξερα να κάνω τους ελιγμούς μου.
Πετάριζε το μάτι του συχωρεμένου. Δεν άφηνε θηλυκό που να μην το εξετάσει. Από ακτίνες Χ τις περνούσε όλες. Τώρα τελευταία, το συνήθειο δεν κόβεται, τον είχε πάρε στο ψιλό και ο γιος μας που τον έβλεπε να μην αφήνει ούτε θηλυκή γάτα να περνάει χωρίς να την εξετάζει. Ρε πατέρα, τις σκανάρεις όλες, του πετούσε γελώντας.
Όχι ότι ο μικρός είναι καλύτερος δηλαδή από τον πατέρα. Αλλά άλλη η δική τους η γενιά. Κάθε γενιά είναι άλλη βέβαια. Τούτος εδώ, όλο πίσω από το φουστάνι βρίσκεται, αλλά όχι και να κολλήσει πάνω σε καμιά. Έχει και πολλές επιλογές. Κυνηγός, σαν τον πατέρα του. Κυνηγός σαν τον πατέρα του αυτός, αλλά το κυνήγι τώρα είναι αλλιώς. Τώρα τις βλέπω, μου τις φέρνει, πολλές τον κυνηγάνε εκείνες· όχι ότι αυτός νιώθει άβολα. Αλλά άλλες καταστάσεις.
Με τον πατέρα του ήταν αλλιώς. Γνήσιος κυνηγός και με την καραμπίνα, τον άκουγα να λέει στον γαμπρό μου και μπατζανάκη του, πάντα ετοιμοπόλεμη. Όχι, όχι μπροστά μου. Δεν τα έλεγε μπροστά μου. Τηρούσε τα προσχήματα. Αλλά τι δεν τα άκουγα; Δεν τα έβλεπα;
Φυσικά και τα έβλεπα. Πολλές φορές καθόμουν δίπλα του μπας και τον συνετίσω, αλλά πού εκείνος. Ήταν τότε που του έλεγα, μα τι κοιτάς σ’ αυτήν Δεν βλέπεις τα χάλια της; Άλλες φορές βέβαια του έλεγα ορίστε, να αυτή είναι ωραία γυναίκα.
Μα δεν κρατάς τον άντρα με τις φωνές και τις ζήλιες. Το είχα καταλάβει καλά ΄όλα αυτά τα χρόνια.
Μου τα έλεγε και η γιαγιά Μυρσίνη. Παιδί μου, φρόντιζε το στομάχι και το κρεβάτι του, μου έλεγε γελώντας πονηρά. Όλα τα άλλα θα τα κουμαντάρεις χωρίς δυσκολίες.

Ιππότης. Με αφήνει να περάσω μπροστά κάνοντας αυτός λίγα και μικρά βήματα. Πότε απόκτησε αυτούς τους ευγενικούς τρόπους; Στον Όμιλο ένας άξεστος ήταν. Η γαϊδουριά προσωποποιημένη.
Και με χαιρέτησε με ευγένεια.
Μήπως δεν είναι αυτός; Μήπως είναι κάποιος άλλος και τον έμπλεξα;
Αλλά και τι μ’ αυτό;
Όποιος και να ήταν, και μακάρι να μην ήταν ο στριμμένος από τον Όμιλο, δεν ξέρω γιατί, αλλά με έκανε και ένιωσα κάπως ζεστά.
Σαν, ήμαρτον θεέ μου, σαν να μη μου έλειπε για μια στιγμή ο Γιώργος.
Σαν να μπορεί, -μα μπορεί; είναι δυνατόν;- σαν να μπορεί να υπάρξει ένα χέρι που θα μπορούσε, αν το χρειαστώ να μου προσφέρει μια βοήθεια, ένα στήριγμα. Να γίνει μια συντροφιά.
Ίσως θα πρέπει να πάω και στης Λίνας της κομμώτριας. Εντάξει, μπορεί το μάτι του να μην έπαιζε σαν του Γιώργου μου, όμως τον είδα· κοίταξε τα μαλλιά μου.
Τα έχω αφήσει απεριποίητα τόσον καιρό.
Ποια; Εγώ.

Ευτυχώς πρόλαβα και πέρασα κι από αυτήν την πλευρά πριν να ανάψει το πράσινο για τα αυτοκίνητα.
Τρέχουν τόσο πολύ· και είναι και απρόσεκτοι.
Ο Γιώργος μου ήταν πολύ προσεκτικός. Κι ας έτρεχε κι αυτός…

Ο δρόμος άδειος. Το τελευταίο όχημα, ένα ταξί, πέρασε βιαστικά κι αδιάφορα, ζωγραφίζοντας το οπτικό σας πεδίο με τα κίτρινα χρώματά του.
Ένα ζευγάρι, εσείς, με καμιά σχέση μεταξύ των μερών του. Ίσως μόνον μια παρανόηση. Ή κάποια κρυμμένη ανάγκη.
Τα επόμενα αυτοκίνητα στέκουν ακινητοποιημένα στο βάθος του δρόμου.
Το βήμα ταχύ, καλύπτει την φαρδιά λεωφόρο, το πόδι ανυψώνεται για να σκαρφαλώσει στο υπερυψωμένο διάζωμα. Να της δώσω το χέρι να ανέβει κι αυτή; Σκέψη αστραπιαία, που δεν προλαβαίνει να γίνει πράξη.
Δυο σώματα ανάμεσα στις πικροδάφνες, πάνω στο διάζωμα με το μικρό άνοιγμα που έχουν δημιουργήσει οι συχνές διελεύσεις των ανθρώπων της περιοχής.
Από εδώ ακριβώς περνούσαν, τότε που η λεωφόρος μόλις είχε δημιουργηθεί, τα άλογα που κατέβαιναν από τους στάβλους προς τον ιππόδρομο
Φυσικά δεν υπήρχε αυτό το υπερυψωμένο διάζωμα. Ούτε τα φυτά που του έχουν βάλει..
Άχρηστη σκέψη, που κι αυτή δεν μετασχηματίστηκε σε φθόγγους. Ποιον ενδιαφέρει άλλωστε για το τι πραγματικά μπορεί να σκέφτεται το διπλανός του; Πολύ περισσότερο που τα άλογα δεν περνάνε πια από εδώ. Ούτε και υπάρχει πλέον ο ιππόδρομος στην περιοχή.
Προς το παρόν εκεί, στον χώρο του παλιού ιπποδρόμου, γίνονται έργα· η βιβλιοθήκη και η όπερα, μέλει, λέει, να αντικαταστήσουν τα έλα γκανιάν, έλα μπατής. Και μη ρωτάς τι είναι αυτές οι προστακτικές, έλα. Αυτές τις άκουγες, παιδί, από τα στόματα ανθρώπων της γειτονιάς που ήξεραν. Λες ο Γιώργος να είχε σχέση με αυτά; Μπα. Για Όμιλο είπε, όχι για ιππόδρομο.
-Ας προσέξουμε πώς θα περάσουμε κι από εδώ. Ο προστατευτισμός, εκδηλωμένος με ευκτική, ή μήπως προστακτική;- μπορεί να λειτουργεί και σαν μηχανισμός αναπροσανατολισμού της συζήτησης· και κάλυψης της αμηχανίας

Και τι νόημα έχω να τη ρωτήσω για ποιον Όμιλο λέει; Γιατί να της πω ότι δεν είχα ποτέ σχέση με Ομίλους; Άσε που μπορεί να είναι κάποια που έχει σχέση με τον όμιλο που πήγαινε εκείνος ο συγγενής μου, που πέθανε πριν από τέσσερα ακριβώς χρόνια.
Όχι· πριν από τέσσερα ακριβώς χρόνια, τέλη του Νοέμβρη, ήταν που τον παρέσυρε το αυτοκίνητο τραυματίζοντάς τον θανάσιμα. Ο οδηγός εξαφανίστηκε και ποτέ δεν βρέθηκε· ο συγγενής έζησε περίπου έναν μήνα στην εντατική, προτού καταλήξει.
Για δες πόσα πράγματα μπορεί να σκεφτεί ένα μυαλό από τη στιγμή που το πόδι θα αφήσει την προστασία του διαζώματος μέχρι να πατήσει στην άσφαλτο που μόλις την ελευθέρωσε το βιαστικό όχημα.
Εκείνης; Σε ποιους διαδρόμους των λαβυρίνθων του μυαλού της να τρέχoυν οι σκέψεις και οι μνήμες τώρα;

Διασταυρούμενες διαδρομές. Εκείνη ευθεία εσύ προς τα δεξιά.
Ιπποτικά την αφήνεις να περάσει μπροστά, κάνοντας πιο μικρά βήματα και την αποχαιρετάς.
Μέχρι το κοντινό σούπερ μάρκετ, προλαβαίνεις να βάλεις το μυαλό σου να ψάξει στις πληροφορίες που έχει αποθηκευμένες.
Όχι, δεν θυμάται τίποτα. Τέτοιο όνομα δεν έχει στα ράφια του. Ούτε τέτοια εικόνα.
Το μυαλό σου.
Που μπορεί να κάνει τόσες άσχετες “βουτιές” στο παρελθόν.
Ή, πλέον, μόνον αυτές του είναι πρόσφορες;

Μάλλον η κυρία σε έμπλεξε με κάποιον άλλον. Μπορεί και να ήθελε να νιώσει ότι ο κόσμος γύρω της την σκέπτεται.
Μπορεί και να της θύμισες σε κάτι τον Γιώργο που τον έχασε.
Ίσως, ναι αυτό είναι, να θέλησε να επιβεβαιώσει ότι υπάρχουν χέρια να ακουμπήσει.
Με το άγγιγμα στο μανίκι ενός αγνώστου.
Που … γιατί δεν θυμάστε;

“Και θα χωρέσουμε εδώ; Από την άλλη δείχνει να είναι ζεστό.
Κοίτα τι καρέκλες έχει..”

“Προσωρινά, πιείτε ένα ποτό έως ότου έρθει η ώρα για τα εισιτήρια.” Ειδοποίηση για την ολιγόλεπτη αναμονή.
Ελάχιστοι οι παρόντες, ένα τέταρτο πριν τις εννιά το βράδυ.
“-Ελάτε λίγο πριν τις εννιά να πάρετε τα εισιτήρια” είχε ειδοποιήσει ο ευγενής κύριος από τηλεφώνου το πρωί.
Οι τελευταίοι που μπήκαν στην αίθουσα έφτασαν ένα πεντάλεπτο μετά από την προβλεπόμενη ώρα έναρξης.
Ευτυχώς η παράσταση τους περίμενε.
Αλήθεια, γιατί;

Σκοτάδι· αναμονή. Είσοδος της πρωταγωνίστριας. Ησυχία.
Το κοινό ήδη μαγεμένο. Πριν καν ο πρώτος φθόγγος ξεκινήσει τη διαδρομή του.
Η Όλια Λαζαρίδου επί σκηνής· για την ακρίβεια επί της εισόδου της πολυκατοικίας.
Απέναντι το περίπτερο που είναι έξω από την πόρτα του Ναυτικού Νοσοκομείου, φωτισμένο· όπως όλα τα περίπτερα.
Κίνηση στο δρόμο. Όχι μεγάλη. Τουλάχιστον για Σάββατο βράδυ.
Η Προσευχή.
Ο Αφηγητής.
Η Olia· μπαινοβγαίνει στον χρόνο. Και στον χώρο.
Οι θεατές γοητευμένοι.
Κάπου κάπου επιτρέπουν στον εαυτό τους ένα χαμόγελο ή ένα σχεδόν πηγαίο γέλιο. Στην πραγματικότητα πρόκειται για ήχους και μορφασμούς επιδοκιμασίας.
Με προσοχή όμως. Η ατμόσφαιρα, αν και γερά δεμένη, δείχνει εύθραυστη!
Κανείς δεν θέλει να την χαλάσει.

Τα φώτα αναβοσβήνουν. Οι κουρτίνες ανοιγοκλείνουν. Ο έξω κόσμος μπαινοβγαίνει στο χώρο. Πρωταγωνίστρια και συνεργάτες μπαινοβγαίνουν στο έξω κόσμο.
Η πόρτα είναι ανοιχτή.
Εικόνες των δεκαετιών, εικόνες της Αθήνας, εικόνες μιας ζωής που παρήλθε αλλά, φυσικά, είναι παρούσα.
Ο Άγγελος στο πλάι της παιδούλας που γίνεται νεάνιδα, γυναίκα.
Γυναίκα.
Ο εξωτερικός χρόνος αλλάζει αιώνα.
Η ηθοποιός απογειωμένη συμπαρασύρει με τη φωνή και την κίνησή της, τον μικρόκοσμο της αίθουσας, κι εκείνος την ακολουθεί πειθήνια.
Σχεδόν άβουλα.
Τα ταξίδια της γίνονται ταξίδια της αίθουσας…

Ο εσωτερικός χρόνος τρέχει γρήγορα.
Οι ηθοποιοί βγαίνουν οριστικά στο δρόμο.
Τέλος του έργου.
Χειροκρότημα ενθουσιώδες.
Και πηγαίο!
Μπιζαρίσματα.
Δύσκολη η έξοδος από την αίθουσα.
Όχι τεχνικά.
Συναισθηματικά.

Η παράσταση, σχεδιάστηκε να παιχτεί τον Οκτώβριο.
Θα συνεχίσει να παίζεται και τις επόμενες δυο τρεις εβδομάδες, πληροφορούν οι άνθρωποι του θεάτρου.
Θα είναι Δεκέμβρης δηλαδή.
Προλαβαίνει να τη δει όποιος το θέλει…
Αξίζει!

Σάββατο βράδυ 26/11/2011

Βέβαια, προσερχόμενος στην αίθουσα του Ιανού, αυτά δεν τα είχες στο μυαλό σου, αλλά όταν έστρεψες το βλέμμα στην ομήγυρη, η μικρή σπίθα της αγωνίας ξεπήδησε μέσα σου.
-Μα μήπως θα έπρεπε να είχα ολοκληρώσει το βιβλίο πριν έρθω και να μην αρκεστώ στις ογδόντα πρώτες σελίδες; Σκέφτηκες και άρχισες να αναρωτιέσαι αν θα έπρεπε να πιάσεις πρώτα θρανία που συνήθως κάθονται οι καλοί μαθητές -ή όσοι θέλουν να να δείξουν ότι είναι οι καλοί μαθητές-, ή να αράξεις στα τελευταία που άνετα μπορείς να μη δίνεις στόχο!
Μετά όμως σαν έτοιμος από καιρό, κι όπως πάντα έκανες δηλαδή, καθησύχασες εαυτόν.
Τι; Σιγά. Ολόκληρες εγκύκλιες σπουδές -έτσι δεν τις λένε;- ολοκλήρωσες αδιάβαστος -και τις πανεπιστημιακές· γιατί το κρύβεις;- και εδώ θα κωλώσεις;
[Άθλια η τελευταία λέξη, αλλά την είπες στον εαυτό σου και "αγαθόν το εξομολογείσθαι"· έτσι δεν λένε;]
 

Και τώρα τι κάνεις; Για το βιβλίο θα μιλήσεις ή για τα άλλα;
Μα για όλα προφανώς. Δεν δήλωσες ποτές βιβλιοκριτικός, επομένως απ ενοχοποιείται κάθε σου ματσαραγκιά. Γι αυτό δεν το έκανες άλλωστε;
 

Η σύναξη πολυπληθής. Η ατμόσφαιρα ζεστή. Και χαλαρή.
Μάλλον χαλάρωσες κι εσύ και τα σφιγμένα δόντια σου· και τα πονεμένα μέλη του κορμιού σου. Κι ας ήταν έξω το κρύο και το ψιλόβροχο σύμμαχος τού πόνου.
Και έτοιμη να δεχτεί κάτι που σίγουρα ήταν περισσότερο από απλώς καλό.

Δεν ξέρεις γιατί, αλλά έτσι το ένιωσες.
Και δεν διαψεύστηκες. 

Αυτό που ακολούθησε, όταν η πόρτα έκλεισε και τα φώτα χαμήλωσαν, ήταν από μόνον του ένα έργο τέχνης. Ένα υψηλών προδιαγραφών θεατρικό τελετουργικό και δημιούργημα..
Μια εκδήλωση που έχεις την αίσθηση ότι είχε να δώσει και να κινητοποιήσει.

Καταλειφός, Λαζαρίδου, Σεϊρλή, Σχινά, Ξυδάκης και ο ίδιος ο συγγραφέας φυσικά, εναλλάχτηκαν στη θέση του ταλαντωτή παραγωγής δονήσεις της ατμόσφαιρας.
Και οι θεατές, γνωρίζοντες και μη, συντονίζονταν.
 
Ωραία, αυτά τα έχω διαβάσει, έπιασες τον εαυτό σου να μονολογεί. Και τούτα που ακούω μου φαίνονται γνωστά.
Δηλαδή γνωστά όχι σαν ιστορία, αλλά σαν λογική.
 
Γιατί πώς να το κάνεις. Μέσα από το κάθε κείμενο, τη λογική του αναζητάς.
Οι ήρωες, οι σχέσεις τους, οι συγκρούσεις τους, φυσικά σου εξάπτουν το ενδιαφέρον και παρακινούν τα δάχτυλα να αλλάζουν σελίδες, όμως η αναζήτηση της λογικής του συγγραφέα, είναι εκείνη που σε βγάζει έξω από το βιβλίο και σε κινεί στις σφαίρες του φαντασιακού· ή σε κρατάει δεμένο στα πεζοδρόμια της αδιαφορίας.

Καλά μη νομίζεις. Δεν είναι πάντα κακή αυτή η αδιαφορία. Μπορεί να είναι ρουτίνα, αλλά καθόλου δεν είναι άσχημο αραιά και που να ξεχνιέσαι με κάτι σαν απλό μυθιστόρημα ηρώων με θεληματικά σαγόνια που έρχονται να πάρουν βίαια ό,τι πολυτιμότερο κρατούν γι αυτούς οι κόρες των κοινωνικών τους αντιπάλων.
Εντάξει και ημιπολύτιμα διατίθενται. Ας μη γίνει θέμα.
 

Στο Δάσος των Παιδιών λοιπόν του Χρήστου Αγγελάκου, τη λογική τη βρήκες αμέσως.
Καθώς ήδη την είχες εντοπίσει από την κατ’ οίκον, έστω και μερική, μελέτη, οι θαυμάσιες αναγνώσεις από την πλευρά του Κυρίου Καταλειφού και των Κυριών Λαζαρίδου και Σεϊρλή, σε συνάρτηση με τον αναλυτικό λόγο των δύο ομιλητών, της κας Σχινά και του κου Ξυδάκη, στην ενίσχυσαν και στην εδραίωσαν!

Γιατί δεν σου είναι άγνωστο ο τρόπος αυτός γραφής.
Αντίθετα σου είναι εξαιρετικά οικείος!
Πολλές από τις δικές σου μικρές απόπειρες του πρόσφατου αλλά και του απώτερου παρελθόντος, έχουν τα ίδια χαρακτηριστικά.
Τα italics σαν εργαλεία παράθεσης μικρών φράσεων ικανών να αντικαταστήσουν ολόκληρα κεφάλαια περιγραφής· τη σύνδεση των παραγράφων με λέξεις κλειδιά έτσι ώστε η συντακτική διακοπή να μην αναιρεί τη λογική, αφηγηματική και, εν τέλει, νοητική ενότητα· τις παλινδρομήσεις στο χρόνο. Άλματα θα τα έλεγε κάποιος.
Ταυτότητα τα λες εσύ!
Ταυτότητα γιατί τα γεγονότα στην αφήγηση, σε αντίθεση με την ιστορία που κυλάει επάνω στις ράγες της, κουβαλάνε μέσα τους το μέλλον τους·κουβαλάνε την επιλογή τους ανάμεσα στα πολλά ενδεχόμενα καθώς και την απόρριψη των υπολοίπων.

Ουσιαστικά, σκέφτεσαι, με αυτή την οπτική ιδωμένα, τα γεγονότα αφού εμπεριέχουν και το, κατά το τυπικά ονομαζόμενο, παρελθόν και το στιγμιαίο έστω παρόν και το μέλλον τους, είναι ακίνητα!

Η ηρωίδα, η Λουκία, βιώνει το τώρα, σαν απόλυτη συνάρτηση του χτες που δεν θα μπορούσε να είναι άλλο, για να είναι αυτό τώρα και να γίνει ότι έγινε στο μέλλον.
Δίχως αυτά να αποτελούν υπόδειξη της ειμαρμένης!
Οι παράλληλες ιστορίες έγιναν για να υπάρξει η ιστορία της ηρωίδας, ενώ η ύπαρξη της ηρωίδας ορίστηκε από τον λόγο για τον οποίο υπήρξαν ή χάθηκαν οι ήρωες και οι ηρωίδες των παράλληλων ιστοριών.
Ο έρωτας, στο μυθιστόρημα του Αγγελάκου, κυρίαρχος, ηττάται κατά κράτος· όπως πάντα συμβαίνει στη ζωή· και σε αντίθεση με όσα περιγράφουν τα λεγόμενα “αισθηματικά” αφηγήματα.
Οι άνθρωποι ζουν και αναπνέουν στον ίδιο χώρο
Τα σύνορα μεταξύ των χωρών έχουν εξαφανιστεί πολύ πριν εμφανιστεί για να τα καταρρίψει η παγκοσμιοποίηση· όπως επίσης από πάντα συνέβαινε μεταξύ των ανθρώπων και σε αντίθεση με όσα συμβαίνουν μεταξύ των εκπροσώπων των ανθρώπων.
Ο Καναδάς, τα Πυρηναία, η Γαλλία, η Αγγλία, η Ιταλία, είναι χώροι οι οποίοι αναφέρονται και που υπάρχουν για να προετοιμάσουν τις βεβαιότητες του τέλους. Κι αν θέλεις να είσαι ακριβής, είναι χώροι όπου ήδη συν-τελείται το τέλος!
Καθώς, στο σπέρμα της αρχής, ενυπάρχει αδιαίρετο το στοιχείο του τέλους.
Με τη μοναδικότητα που έχει· και είναι αυτό και όχι άλλο.
Και σωστά μιλάς για χώρους και όχι χώρες, αφού αυτοί, σαν περιβάλλοντα, και με την αδήλως διαχεόμενη οντότητά τους, είτε γέννησαν βιώματα, είτε έθρεψαν όνειρα των πρωταγωνιστών, χωρίς να τα περιορίζουν μέσα σε όρια συνοριακές γραμμές και πολιτισμικές αντιστάσεις.
Οι σχέσεις, κάθε μορφής και είδους, χτίζονται πάνω στις προθέσεις της ερωτικής τους ολοκλήρωσης. Ακόμα κι όταν το αποτυγχάνουν. Στην πραγματικότητα χτίζονται για να οδηγηθούν με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, στην καταστροφή.
Στο τέλος.
Πώς αλλιώς θα ξεκινήσει η νέα αρχή;
Που δεν θα είναι αρχή αλλά άλλο ένα ακίνητο στοιχείο της συνεχούς ροής.

Και πού καταλήγεις τελικά με όλα αυτά;
Στο ότι το βιβλίο το ξανάπιασες στα χέρια σου την επομένη της παρουσίασής του και δεν το άφησες πριν να το τελειώσεις!
Και σου άρεσε. Και το συνιστάς.
Θα αρέσει.

Κρατάς όμως και την επιφύλαξη ότι μπορεί και να κουράσει, στην αρχή τουλάχιστον, τον μη υποψιασμένο αναγνώστη…
Η αλήθεια είναι πως ένα τέτοιο βιβλίο, δεν είναι κάτι εύκολο για τον απροετοίμαστο και ανυποψίαστο αναγνώστη. Έχει τις δυσκολίες του.
Ίσως τα ονόματα των προσώπων έτσι που εισβάλλουν ξαφνικά χωρίς ταυτότητα να δημιουργούν ένα μικρό κομφούζιο μέσα στο μυαλό του. Έτσι όπως από το πουθενά εισβάλλουν τα πρόσωπα στην καθημερινότητά και φέρνουν ανατροπές στις ισορροπίες που ο καθένας έχει ορίσει.

Ίσως η παλινδρόμηση της αφήγησης να ξαφνιάσει. Και να κουράσει γιατί θα απαιτήσει περισσότερη συγκέντρωση από τη συνήθη. Δεν είναι εύκολα αποδεκτή η ταύτιση του παρελθόντος με το παρόν και το μέλλον και η ενσωμάτωσή τους στον πυρήνα εντός αδιάστατου και άχρονου συμβάντος…

Όμως θεωρείς ότι αξίζει τον κόπο να πάρει στα χέρια του κανείς το βιβλίο.
Στο τέλος, ο αναγνώστης θα νιώσει ικανοποίηση για αυτό που διάβασε, ακόμα κι αν ενδιάμεσα έχει νιώσει μια μικρή κόπωση από την προσπάθεια να ανακαλύψει, αν δεν τον έχει συνηθίσει, αυτόν τον τρόπο γραφής.
 

Και βέβαια θα ήταν παράλειψη, να μην ευχηθείς και από εδώ στον Συγγραφέα, καλοτάξιδο!

Όχι δεν μπορείς, δεν θέλεις να βγεις προς τα πάνω. Έχει κι άλλο πιο βαθιά.
Συνεχίζεις.
Μόνον, γιατί να μη το σκεφτείς να πάρεις πιο βαθιά ανάσα;

Το φως γλυκό, προκλητικό, σε ξεγελάει.
Η διαδρομή σε πάει όλο και πιο βαθιά.
Μα να μη σκεφτείς να πάρεις μεγαλύτερη ανάσα; Αλλά πώς να το σκεφτείς;
Συνεχίζεις.
Οι σελίδες γυρίζουν, κοιτάς, δίβουλος· η ψυχή φωνάζει κατέβα κι άλλο, τα πνευμόνια λένε τελειώνουμε.

Πώς ζούσες;
Έτσι.
Τι; Δεν το ξέρεις;
Μην καμώνεσαι και σε σένα ότι δεν το έχεις συζητήσει με τον εαυτό σου, σε εκείνες τις ατελείωτες κουβέντες που στήνεις μέσα σου, ακόμα κι όταν περί τα άλλα αγορεύεις για τους άλλους.
Έτσι τι;
Έτσι στην επιφάνεια. Με όλον τον υπόγειο ή υποθαλάσσιο ή υφυδάτινο κόσμο να κινείται κάτω από τα πόδια σου.
Και τα μάτια σου· όταν επιχειρούσες τα μικρά μακροβούτια.
Πάντα με ανοιχτά τα μάτια.
Έτσι, στην επιφάνεια· κάτω από την ύπαρξή σου.

Θέλεις αέρα. Δεν μπορείς.
Το οξυγόνο έγινε πια όλο διοξείδιο του άνθρακα και θα σου φέρει ασφυξία· ή και μονοξείδιο για να σε δηλητηριάσει.
Αποκλείονται και τα δυο. Το δηλητήριο τόσα χρόνο το έχεις περάσει μέσα σου. Μπορεί να έχει αντικαταστήσει και το αίμα σου πια.
Όσο για την ασφυξία, αίσθηση είναι.
Από εσένα θέλεις να ξεφύγεις.

Σιγά μη τηρήσεις τους κανόνες αποσυμπίεσης.
Κλείνεις για λίγο τα μάτια. Να γλιτώσεις από τη σαγήνη που σου προκαλεί το γλυκό φως.
Αλλιώς δεν ξεφεύγεις.
Στρέφεις το σώμα προς τα πάνω.
Η ψυχή;

Το χέρι απλώνει ανάμεσα στους σωρούς των βιβλίων.
Ψάχνει μανιωδώς. Απεγνωσμένα.
Δεν μπορεί κάπου εδώ είναι. Δεν μπορεί να έχει χαθεί ή να έχει μεταφερθεί αλλού.
Μα γιατί τόσο καιρό δεν τα έχεις βάλει σε μια τάξη, αναρωτιέσαι.
Λες και έχεις βάλει σε τάξη τίποτα άλλο…

Η ανάσα δεν έχει φέρει ακόμα το οξυγόνο.
Κοίτα που άντεχες κι άλλο…
Φοβήθηκες εκεί που ήσουν, να συνεχίσεις με νέα βουτιά χωρίς καν νέα ανάσα.

Το βρήκες.

Κουβέντες.
Ζακ Πρεβέρ.

Γιατί; Γιατί αυτόν; Γιατί με τόση μανία να αναζητάς τον συγκεκριμένο;
Άβυσσος η ψυχή του ανθρώπου.
Πόσο μάλλον όταν το οξυγόνο έχει δώσει τη θέση του σε ενώσεις του με τον άνθρακα.
Και το άζωτο.

Ο ίσιος δρόμος
Le droit chemin

“Σε κάθε χιλιόμετρο
Κάθε χρόνο
στενοκέφαλοι γέροι
δείχνουν στα παιδιά το δρόμο
με μια χειρονομία μπετόν αρμέ

Ο Μέγας Ανήρ
Le Grand Homme

Σε κάποιο μαρμαράδικο
που τον αντάμωσα
έβαζε να του πάρουν μέτρα
για τις μέλλουσες γενεές.

Δυο ποιήματα για την ανάσα.
Την πήρες;
Και εσύ; Πότε είδες ότι οι χειρονομίες σου έγιναν μπετόν αρμέ;
Τουλάχιστον με τα μαρμαράδικα δεν έχεις μπλεξίματα.
Αν και θα το ήθελες;

Σκέφτεσαι να παρουσιαστείς κι εσύ μπροστά στον Στρατηγό μόνον που, δεν σε παίρνει πια να το κρύβεις, θα του πεις την αλήθεια· πως κι εσύ, μάλλον εσύ, μπλεγμένα τα έχεις.
Με τον λύκο ή με την κοκκινοσκουφίτσα;
Με τη Χιονάτη ή με τον γκρινιάρη από τους εφτά νάνους;
Νάνος σίγουρα. Πιο κοντός κι από τον Κοντορεβιθούλη.
Όχι δεν περίμενες τη βουτιά για να το δεις.
Ο δικός σου καθρέφτης, τουλάχιστον αυτό, δεν σου λέει παραμύθια.

Τέλος οι ανάσες.

Η εφεύρεση του Μπελ, μπορεί να σου τις πάρει πίσω όμως.
Το ξέρεις; Δεν το ξέρεις;
Ο κόσμος που περπατάς έχει και τα υπέργεια εκτός των υπογείων·
και τόσα ανεπίδοτα…

Επίμετρον
Τα επέκεινα.

Αν, όπως στα βιβλία, υπήρχε κολοφώνας, θα σημείωνες πως το πιο πάνω κείμενο γράφτηκε έχοντας φτάσει την ανάγνωση στη σελίδα 55 του βιβλίου που έγραψε η:

Γιούλα Ράπτη
Εκ των Υστέρων.
[Γράμματα σ' έναν ξένο]
Εκδόσεις Γαβριηλίδης

Ανάγνωση που ξεκίνησε λίγη ώρα πριν γράψεις το δικό σου κείμενο και σε έκανε να νιώθεις πως ταξίδευες με αλλεπάλληλες βουτιές προς τον βυθό.
Της δικής σου ύπαρξης.
Και βουτούσες ασταμάτητα μέχρι που έφτασες να θέλεις μια ανάσα, αν και ένιωθες την ηδονή να συνεχίσεις.
Και γιατί ο Πρεβέρ στην ανάσα; Πώς σου βγήκε και έψαχνες ειδικά αυτόν;
Ναι, άβυσσος η ψυχή.
Αυτό βγήκε…

Τώρα, μερικές ώρες μετά, και έχοντας φτάσει στο τέλος του βιβλίου, χωρίς πια το δίλημμα της συνέχειας ή της ανάσας, μπορείς να πεις για το βιβλίο πως είναι όμορφα χτισμένο, με την ύστερη γραφή κάθε κομματιού να δίνει τη σκυτάλη για την επόμενη κατάδυση…
Και να πεις πως σε συνεπήρε η γραφή και η αφήγηση σε πρώτο πρόσωπο της Γιούλας, γιατί βρήκε να αγγίξει δικές σου ομόλογες γωνιές, χωρίς να της το καταλογίζεις στις ευαισθησίες του φύλου της.
Ίσως γιατί όλοι οι άνθρωποι, έχουν τις ίδιες χορδές.
Να πεις πως είσαι τυχερός που το διάβασες·
και όπως του αξίζει να διαβάζεται·
μόνος…